The Happy Day

Chapter 20: Ánh Sáng Cuối Con Đường

Minh-Duc Bui — Wed, 10 Jan 2024 00:00:00 GMT

Coming soon...

Goal and System, How to Set a Goal

Minh-Duc Bui — Wed, 16 Aug 2023 00:00:00 GMT

## **Goal and System**

Chắc hẳn đâu đó trong cuộc sống chúng ta đều đã từng nghe qua các câu nói như:

1. Làm gì thì cũng phải xác định mục tiêu rõ ràng, hay;
2. Mỗi ngày bạn chỉ cần cố gắng 1%, 365 ngày sau bạn sẽ trở thành một phiên bản tốt hơn 37 lần hiện tại.

Câu nói số 1 hướng ta đến đích đến, trong khi câu nói số 2 hướng chúng ta vào hành trình. Vậy thì đâu mới là câu trả lời hợp lí nhất? Theo tôi thì cả 2 đều hợp lí nhưng hành trình sẽ mang trọng số cao hơn đích đến.

Trong trường hợp đầu tiên, giả sử rằng bạn đang leo núi, tất cả những gì bạn quan tâm là đỉnh núi. Tưởng tượng rằng khi mình leo lên đến đấy thì sẽ được ngắm nhìn thế giới rộng lớn biết bao mà quên mất đi những gì cần thiết để có thể đạt được điều đấy. Bạn quên đi khi leo núi thì mình cần trang bị những gì, cần những kĩ năng cần thiết nào, trong trường hợp gặp nguy hiểm thì sẽ xử lý ra sao. Thời điểm khó khăn nhất luôn là thời điểm bắt đầu, nếu chẳng may gặp phải khó khăn gì đó thì rất dễ sẽ bỏ cuộc giữa chừng. Và mọi chuyện cuối cùng chẳng đâu vào đâu, đặt mục tiêu rồi bỏ lỡ. Cứ như thế cho đến khi lớn lên, già đi, và chuẩn bị rời khỏi thế gian này thì bạn vẫn để lại những nổi niềm, những sự bỏ lỡ mà mỗi khi nhắc lại bạn luôn dùng từ ước gì.

Trường hợp thứ hai là bạn chỉ quan tâm tận hưởng cuộc sống theo từng ngày, mỗi ngày tốt lên một chút. Tưởng tượng rằng bạn đang bị lạc giữa một khu rừng rộng lớn, bạn chỉ bị mất đi duy nhất một thứ là la bàn (goal), còn lại là những dụng cụ, đồ dùng để sinh tồn và ta đã trang bị các kiến thức về sinh tồn rất cẩn thận trước khi vào rừng. Và như thế, mỗi ngày bạn vừa tìm cách đi theo một hướng để thoát khỏi khu rừng vừa tìm cách để sinh tồn. Nếu hướng đó không dẫn ra khỏi khu rừng thì sao? Thì tìm tiếp hướng khác mà đi đến khi nào thoát ra được thì thôi! Chẳng may bạn tìm không ra trước khi ta yếu đi, mất sức thì sao? Thì thôi bai bai!

Qua hai ví dụ trên, ta có thể thấy được rằng cả hành trình và mục tiêu đều quan trọng. Nếu ta cứ mơ tưởng về việc chinh phục được đỉnh núi, rồi ngắm nhìn lại thế giới nhưng lại chẳng chịu trang bị kiến thức, kĩ năng để leo núi thì nó có làm ta hạnh phúc? Hay như ta có đầy đủ trang bị, kĩ năng để sinh tồn trong rừng nhưng lại không biết cách để thoát khỏi nó thì liệu ta có thể đi đến đâu?

Mục tiêu sẽ chỉ mãi là những mơ tưởng, là những lần “ước gì” nếu như ta không tập trung vào hành trình. Và hành trình cũng chỉ là những ngày tháng cặm cụi vô nghĩa nếu ta không có mục tiêu.

## **How to Set a Goal**

1. Have a **clear goal**
2. Split the goal into **specific milestones**
3. **Take action** to get the milestone
4. Track the progress
5. **Self-reward**

## **1. Have a clear goal**

Những bước đi đầu tiên luôn là những bước đi khó khăn nhất, chính vì thế phải xác định được mục tiêu rõ ràng nhất. Hồi chuẩn bị vào Đại học, tôi quyết định chọn chuyên ngành để theo đuổi từ sớm, nhưng lại không biết từ đầu, ngành gì mặt lợi, mặt hại, mặc tối ra sao. Tôi quyết định dành mỗi ngành một tháng để tìm hiểu về mặt tổng quát ngành đấy ra sao. Thế là tôi tìm kiếm khắp nơi, đọc bài viết chia sẻ, đọc blog của những người đi trước ở LinkedIn, xem các buổi seminar về ngành đó,… Sau hơn 4 tháng tìm tòi, rồi ngồi lại phân tích lợi-hại của từng ngành, chấm điểm rồi so sánh thì tôi cũng tìm thấy trí tuệ nhân tạo (AI) thứ mà tôi đã theo đuổi trong suốt 2 năm nay. Chính vì xác định được mục tiêu rõ ràng ngay từ đầu như vậy nên tôi mới có thể bắt đầu theo đuổi chuyên ngành ngay từ năm nhất, thay vì năm 3. Và cũng chính việc bắt đầu sớm như vậy cũng đã dẫn tôi tới nhiều quyết định quan trọng trong đời, trong đó có việc quyết định bỏ học, dù sao thì cũng hẹn các bạn ở bài viết khác.

## **2. Split the goal into specific milestones**

Chắc hẳn bạn cũng đã từng nghe rằng: “Đặt mục tiêu cao quá là ảo tưởng, còn thấp quá thì tầm thường.” Câu trả lời đơn giản theo cá nhân tôi là đặt mục tiêu cao nhất có thể rồi chia nó thành những cột mốc nhỏ (milestone), để mà, dù không đạt được mục tiêu đề ra thì bạn cũng đã đạt được rất nhiều những cột mốc. Và hành trình đó sẽ chẳng bao giờ là một hành trình hoang phí mà là hành trình tràn đầy những đều thú vị!

## **3. Take action to get the milestone**

Đến đây chắc hẳn nhiều bạn có thể nghĩ rằng “nói thì lúc nào cũng dễ hơn làm”, và câu hỏi đơn giản nhưng cũng có thể nói là khó nhất lúc này sẽ là: “Làm thế nào để bắt đầu?” Câu trả lời theo cá nhân tôi cũng rất đơn giản: “Câu hỏi chính là câu trả lời—The answer is the question!” Có một principle mà tôi học được là Do something principle:

> Whenever you lack the motivation to make an importatn change in your life, do something… as a way to begin motivating yourself."—Mark Manson

![](../../assets/blog/goals-and-systems-how-to-set-a-goal/img-1.png)

Chúng ta hoàn toàn có thể bắt đầu ở bất cứ đâu: cảm hứng, động lực, và hành động. Hành động có lẽ là điều ít được nhiều người chú ý đến. Đừng chờ đợi cho đến khi có động lực rồi mới việc gì đó, càng đừng chờ đợi tìm được ai đó truyền cảm hứng học cho mình rồi mới bắt đầu.

## JUST DO SOMETHING

## **4. Track the progress**

Làm thế nào để đánh giá được hành trình của mình? Hãy đánh giá hành trình bằng GAIN và GAP, nhưng GAIN mang trọng số lớn hơn. GAIN là những gì ta đã làm được kể từ khi bắt đầu hành trình, GAP là khoảng cách hiện tại so với đích đến. Vậy thì tại sao lại phải nhìn vào GAIN nhiều hơn? Giả sử rằng bạn có một người bạn cùng lớp, lúc nào thì người này cũng khoe khoang với bạn là họ tài, họ giỏi thế nào, bạn có suffer không? Nếu có thì bạn đang nhìn vào GAP, bạn đang nhìn vào khoảng cách giữa bạn và người đó để đánh giá mình, trong khi bạn cũng đang rất cố gắng và đã đi được một đoạn đường rất xa rồi. GAIN và GAP cũng tương tự với System và Goal trong bài viết này vậy, thiếu 1 trong 2 thì đều mang lại kết quả xấu. GAP giúp ta xác định được mình còn cách đích đến bao xa, từ đó có những chiến lược học tập, làm việc để đạt tiến độ và kỳ vọng đã đề ra, chỉ dừng lại ở đây. Mỗi khi ta gặp các vấn đề về emotional problem: burn-out, peer pressure,… lúc này nhìn vào GAIN chính là liều thuốc chữa lành để giúp ta tiếp tục hành trình. Nếu nhìn vào GAP thì khả năng cao là ở những bước chân đầu tiên ta có thể đã nản lòng: “Sao đi mãi mà vẫn cách đích xa thế!”

> “There are more things … likely to frighten us than there are to crush us; we suffer more often in imagination than in reality.”—Seneca

Có những thứ rất khó để một mình ta có thể đánh giá được, ví dụ như việc kiến thức, kinh nghiệm để đi làm. Điều tốt nhất lúc này chính là có được một người mentor đưa ra các feedback giúp mình cải thiện. Có thể nói một cách thậm xưng rằng: “Ai tìm được người mentor giỏi hơn người đó chắc chắn sẽ giỏi theo!” Tôi gọi đấy là những người dẫn đường—những người giúp ta xác định những hướng đi phù hợp nhất.

## **5. Self-reward**

Mỗi một cột mốc như những điểm dừng chân để lấy lại sức sau một khoảng thời gian vất vả, trong cuộc sống thì nó có thể là những ngày nghỉ, những kì nghỉ tự thưởng cho bản thân sau khi đạt được thành quả gì đó.

Tất Cả là vì Ước Mơ

Minh-Duc Bui — Mon, 26 Jun 2023 00:00:00 GMT

Đây chỉ là bài viết cá nhân, nếu bạn không hứng thú thì có thể bỏ qua!

**Ông**: “Nào lập gia đình?”

**Tôi**: “Dạ hồi còn cấp 3 thì con định 27, còn giờ thì chắc có thể lâu hơn tý ạ!”

**Ông**: “Sao giờ lại lâu hơn?”

**Tôi**: “Dạ con muốn chuẩn bị tốt nhất cho gia đình con ạ?”

**Ông**: “Con có từng nghĩ tới việc đi tìm người đồng hành với mình để cùng nhau xây dựng nó dần dần hơn là việc con tự làm nó 1 mình không?”

**Tôi**: “Dạ giờ thì con để mọi thứ xảy ra thuận theo tự nhiên ạ, It is what it is, câu ông nói với con hồi bữa đầu con lại đây đấy ông!”

**Ông**: “Um, vậy thì phải nhớ chuẩn bị cả 2 phương án đấy thật kĩ đấy, có người đi cùng thì sao, không có thì sao. Hôm bữa con có nói là con thích việc tận hưởng những hành trình đúng không?”

**Tôi**: “Dạ đúng rồi ông!”

**Ông**: “Vậy ước mơ xa xôi của con là gia đình hay những hành trình!”

**Tôi**: “Dạ theo con thì mình có thể làm cả 2 ạ, khi mà con không quan tâm đến tiền bạc nữa. Nhưng nếu phải chọn thì con chọn gia đình ạ!”

**Ông**: “Um...”

**Tôi**: “Con cũng từng có thời gian nghĩ là mình sẽ sống độc thân để có thể tận hưởng hết cuộc đời, nhưng mà dần dần con thấy có một gia đình sẽ vẫn tốt hơn ạ!”

**Ông**: “Um, đúng là thằng nhóc lạ thường!”

---

Tôi đã từng tự hỏi mình rằng mình sẽ lập gia đình hay sẽ chọn sống độc thân.

Có một người đồng hành, một người để mình tâm sự, chia sẽ những chuyện buồn vui; có những đứa trẻ gọi mình bằng ba bằng bố. Nghĩ tới thôi đã thật là tuyệt, nhưng tôi tự hỏi rằng mình có thể những việc đó được không?

Nếu là độc thân thì đây sẽ là 1 con đường dễ dàng hơn. Hồi Tết năm rồi, có vài người thân trong dòng họ đến nhà tôi chơi, trong lúc ngồi chơi, có các cô hỏi về cách tôi tự học ôn thi Đại Học làm sao để chỉ cho các con cô cũng sắp thi. Thật ra thì tôi học cũng ở mức tạm tạm, điểm thi vừa đủ đỗ trường tôi chấp nhận được. Lúc tôi đang định trả lời thì mẹ bảo: “Bi (tên tôi) toàn tự làm mình ên à, tự mua sách, tự tìm tòi, cái gì cũng làm có 1 mình! Mấy đứa giờ toàn có bạn bè học chung nên dễ hơn nhiều!” Hay trong 1 lần tôi đến nhà cô chơi, lúc ra về thì cô hỏi tôi: “Giờ định đi đâu vậy, không về nhà hả?” Tôi trả lời: “Dạ con ra ngoài quán cafe ngồi chơi cô!” Lúc tôi đang đẩy xe ra thì có nghe cô nói nhỏ với bà (mẹ của cô) là: “Chuẩn bị ra quán cafe ngồi chơi rồi, làm gì cũng có mình à, thương không!” Nghĩ lại thì cũng phải, từ xưa đến giờ tôi vẫn 1 mình, học 1 mình, chơi 1 mình, làm gì cũng ráng 1 mình. Giờ lại muốn tìm người đồng hành để tâm sự buồn vui thì biết gì mà tâm sự.

Tôi biết bản thân tôi có gì đó rất lạ thường mà tôi cũng chẳng hiểu, tôi dù cố tình hay vô tình thì cũng sẽ chọn con đường mà khó nhất để đi. Nhưng, It is what it is, khi mọi chuyện trở nên nan giải thì tôi sẽ chọn làm theo cách này, hãy cứ để mọi thứ vận hành theo cách tự nhiên của nó. Thay vì cứ phải tưởng tượng để vẽ ra 1 bức tranh ở một tương lai không chắc chắn thì tôi sẽ chọn vẽ bức tranh ở hiện tại. Nếu tôi gặp được ai đó hay không gặp được ai cả thì đó vẫn là một chi tiết để tôi thêm vào bức mình của mình.

18/4/2023

Edu-Ep3: Learning to Look Outward and Learning to Look Inward

Minh-Duc Bui — Wed, 08 Mar 2023 00:00:00 GMT

Trong bài viết này, ta sẽ tìm hiểu về 2 quá trình học tập, đó là học để nhìn ra và học để nhìn vào, cũng như những chuẩn mực xã hội đã định hướng con người.

## **Disclaimer**

Đây chỉ là những quan điểm riêng của tôi, những kiến thức tôi đã học được, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

---

## **Social Prejudices**

Từ nhỏ, ta luôn được dạy rằng, hãy đến trường để học các kiến thức, kỹ năng để rồi có thể tìm được 1 công việc để nuôi sống. Và mọi chuyện bắt đầu từ những định kiến đó, ta bắt đầu rơi vào vòng quay tiền bạc, cố gắng đi làm để cuối tháng nhận được tiền lương để lo cho bản thân và gia đình. Trong tiếng anh, người ta thường dùng từ **Rat Race** để diễn tả vòng xoáy của những người này phải trải qua, các công việc đó cũng có một tên gọi thường là **925 job** (tức làm từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều). Họ làm việc, lãnh lương, làm việc, lãnh lương,… và cứ thế cho đến khi nghỉ hưu dừng làm việc.

Khi bắt đầu có công việc để làm, ta sẽ gặp 2 nhóm người chính, nhóm người đầu tiên là nhóm người sẽ dừng lại việc học của mình và “tận hưởng” cuộc đời; nhóm người thứ hai sẽ là những người tiếp tục học các kiến thức mới để tăng thêm được thu nhập. Dù là bất cứ nhóm người nào, hay bất cứ ai thì phần lớn cuộc đời sẽ xoay quanh việc học, học để có một công việc, học để hiểu và giải quyết các vấn đề của xã hội, học để hiểu cách thế giới hoạt động,...

Tựu trung lại, ta học chỉ để nhìn ra thế giới bên ngoài—**Learning to look outward**.

> Ta hiểu đủ loại kiến thức trên đời, đủ loại ngôn ngữ, đủ loại văn hóa, nhưng lại không đủ chỉ để hiểu chính bản thân mình.

## **Learning to Look Outward**

Learning to look outward hay học để nhìn ra là điều bắt buộc theo một cách hiển nhiên mà mọi người đều phải làm theo trong xã hội ngày nay, và nó cũng cách để xã hội có thể phát triển.

Bất kể ta chọn một cuộc sống giản dị để tận hưởng niềm hạnh phúc qua từng ngày, hay cố gắng làm việc để có tự do tài chính và sống cuộc đời còn lại theo cách của chính ta, thì ta vẫn cần phải học để nhìn ra.

Cụm từ “học để nhìn ra” gần như đồng nghĩa với từ “học” mà xã hội chúng ta đã định sẵn để hướng chúng ta chạy theo nó một cách “ép buộc”, trong khi học có rất nhiều ý nghĩa khác nhau như: learning to know, learning to live, learning to be,… “Học để nhìn ra” chắc hẳn là những gì bạn nghĩ khi nhắc đến từ “học”. Điều này cũng khá hiển nhiên với mọi người, và cả với tôi khi lần đầu suy nghĩ đến, vì đó chính là những định kiến xã hội đã in sâu vào tâm trí chúng ta.

Tôi sinh ra và lớn lên ở Việt Nam—nơi mà những định kiến, chuẩn mực xã hội trở thành những điều hiển nhiên mà mọi người đều hướng tới. Muốn có cuộc sống hạnh phúc, giàu sang thì phải học trường top, phải học sâu, hiểu rộng, hay thành công là phải có trong tay tiền tỉ, nhà lầu, xe hơi,… Các phương tiện truyền thông đại chúng tập trung xây dựng hình ảnh thành công là những gì ở trên. Nếu bạn vẫn xem những điều này là đích đến của mình thì nơi nay không dành cho bạn—đó không phải là những gì mà tôi và blog này hướng đến.

## **Learning to Look Inward**

Learning to look inward hay học để nhìn vào là một trong những hành trình gian nan mà mỗi người đều phải đối mặt. Tương tự như học để nhìn ra, tất cả chúng ta đều phải đối mặt với hành trình đó. Sự khác biệt ở đây là việc ta có nhận thức được rằng ta thực sự cần theo đuổi nó hay không. Đến đây ta sẽ bắt gặp 3 nhóm người chính:

- Nhóm người đầu tiên là nhóm người không nhận thức được sự tồn tại của hành trình. Nếu có, đó chỉ đơn thuần trong một khoảng thời gian ngắn ngủi khi đặt các câu hỏi trước quyết định nào đó của cuộc đời, nhưng ngay sau đó họ lại quay lại với hành trình cuộc đời.

- Nhóm người thứ hai là nhóm người nhận ra sự tồn tại của hành trình nhưng lại bỏ cuộc vì sự gian nan. Như tôi đã nói, đây không hề là một hành trình đơn giản tính bằng ngày, bằng tháng, mà phải tính bằng năm hoặc chục năm. Có người mãi đến khi về già họ mới nhận ra điều gì là đáng giá trong cuộc sống, và cũng có những người không tìm ra được cho đến tận cuối đời.

- Nhóm người thứ ba là những người tìm ra được các câu trả lời cho câu hỏi của cuộc đời. Tuy nhiên, ngay cả khi tìm ra được đáp án, thì hành trình đó sẽ vẫn tiếp tục—đó là hành trình thu thập những câu trả lời cho các câu hỏi mình là ai, không phải cứ đến đích là có thể nói là thành công.

Theo cá nhân tôi, các câu hỏi mà ít nhất mỗi người cần tìm ra để có thể hiểu mình đó chính là:

- Tính cách của tôi là gì?
- Tôi là ai?
- Tôi thích điều gì?
- Tôi sống vì mục đích gì?

## **Conclusion**

Đến đây, chắc hẳn ai cũng nhận ra là mình cần thực hiện cả 2 điều này, ta cần phải học để nhìn ra và cả nhìn vào.

Học để nhìn ra thì rất rõ ràng là chúng ta sẽ theo hệ thống giáo dục (formal education) hoặc tốt hơn là thực hiện self-education. Vậy còn học để nhìn vào? Theo tôi thì chúng ta bắt đầu càng sớm càng tốt. Nếu ta đã đủ nhận thức về cuộc đời thì hãy tìm hiểu các chủ đề về self-development (phát triển bản thân) hoặc đọc sách, nếu đó là self-help thì hãy luyện tư duy double-check để kiểm tra trước khi áp dụng vào cuộc sống. Còn nếu còn nhỏ, thì hãy đọc sách, dù ít hay nhiều, hay bất cứ chủ đề gì, vì “không bổ dọc thì nó cũng sẽ bổ ngang”.

Lessons of Year (2022)

Minh-Duc Bui — Mon, 30 Jan 2023 00:00:00 GMT

Vậy là mới đó đã một năm trôi qua, một năm đặc biệt—năm đầu tiên tôi bắt đầu hành trình lượm lặt những ngày hạnh phúc và kết quả đó một năm hạnh phúc với tôi.

Bài viết này bao gồm 3 bài học lớn nhất mà tôi học được trong 1 năm qua. Các bài học đều là những gì tôi học được, hoặc ngộ ra được, vì vậy thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

## **1. Stoicism—Chủ nghĩa khắc kỷ**

**Triết học của đời sống thường ngày** là cách mọi người thường gọi để nhắc về một trường phái triết học tập trung vào **cách con người đối nhân xử thế trong cuộc sống thường ngày**—Chủ nghĩa khắc kỷ. Bài học lớn nhất trong Chủ nghĩa khắc kỷ tôi học được là: “Chỉ quan tâm đến những việc bạn có thể kiểm soát, còn những thứ khác thì đừng quan tâm.” Đây chính là bài học mà tôi vẫn thường nhắc về trong các blog của mình—Sự kỳ vọng.

> “Hãy làm những gì làm mình hạnh phúc và không làm hại đến ai, còn lại thì mặc kệ thiên hạ nghĩ gì mình!”—Hiếu Nguyễn

Các bài học về Chủ nghĩa khắc kỷ đã thay đổi hoàn toàn thế giới quan và góp một phần rất lớn trong việc định hình bản ngã của tôi. Tôi tìm được câu trả lời cho tôi là ai, tôi cần gì, tôi sống vì mục đích gì,… Các câu hỏi vốn rất bình thường nhưng lại không hề tầm thường. Bạn có thể ngồi lại với chính mình để thử tìm câu trả lời cho các câu hỏi đó, tôi tin rằng khi tìm ra được rồi thì cuộc sống của bạn sẽ rất thú vị đấy.

Tôi khá may mắn khi tìm ra Stoicism trong những năm tháng còn đi học. Trong những ngày tháng tìm việc, nếu không có Stoicism làm lá chắn vững chãi thì có lẽ tôi đã mất niềm tin vào xã hội rồi!

## **2. Minimalism - Chủ nghĩa tối giản**

Tôi biết đến Chủ nghĩa tối giản từ khi còn bé, nhưng những gì tôi nghĩ đến khi đó là: “Một ngôi nhà chỉ có vài vật dụng, một người chi tiêu keo kiệt, luôn chọn các đồ vật giá rẻ nhất,…” Những suy nghĩ đó cứ mãi theo tôi khi lớn lên. Cho đến khoảng một năm trước, khi tôi bắt đầu đi về cội nguồn để xây dựng lại những nền móng tri thức—đó là lúc tôi tìm những quyển sách mà nội dung “xa” so với suy nghĩ của tôi. Quyển sách đầu tiên tôi tìm được là “Lối sống tối giản của người Nhật”—Fumio Sasaki.

Tác giả Sasaki đã cho tôi thấy rõ những tinh hoa, trái ngọt khi tiếp thu được lối sống của một dân tộc cần cù, siêng năng, và kỉ luật. Việc tối giản được chia làm 2 vấn đề lớn là **vật chất** và **tinh thần**, ngay khi ta bắt đầu tối giản về vật chất thì tinh thần cũng sẽ được thanh lọc, gọt dũa, loại bỏ đi những “áp lực vô hình” đang đối phải. Tối giản về đồ đạc chỉ là phương tiện để hướng tới tối giản về tinh thần, và tinh thần thảnh thơi đó sẽ hướng đến những giá trị tốt đẹp hơn.

## **3. Hạnh Phúc**

Ngay sau khi bắt đầu lối sống tối giản, tôi cảm nhận được nhiều niềm hạnh phúc hơn, nhưng tôi lại tự hỏi rằng: “Liệu tôi đang có những hiểu lầm nào về hạnh phúc không?” Và vẫn như lần về Chủ nghĩa tối giản, tôi bắt tay vào tìm câu trả lời “hạnh phúc là gì?”

“Hạnh phúc là phần thưởng nằm ở đích đến, bạn cần cố gắng hết sức để đến được đó và tận hưởng trái ngọt!”, đây là những suy nghĩ trước khi tôi bắt đầu tìm hiểu về hạnh phúc, nó có vẻ rất hiển nhiên. Báo chí Việt Nam mình chỉ tập trung xây dựng hình tượng về một người thành công là người có trong tay tiền tài, nhà lầu, xe hơi,… rồi người có tiền thì chắc chắn sẽ hạnh phúc. Hạnh phúc ở đích đến rất xứng đáng, nhưng tìm được hạnh phúc trên hành trình đến đó sẽ càng tuyệt vời hơn biết bao.

Hạnh phúc luôn xuất hiện ở mọi nơi, việc bạn đặt góc nhìn sẽ giúp bạn có thể nhìn thấy nó hay không. “90% Startup sẽ thất bại trong năm đầu tiên; Khởi nghiệp làm gì rồi cũng thất bại”, đây là một vài câu nói mà chắc hẳn mọi người vẫn thường nghe về khởi nghiệp. Những thứ quý báu nhất ở những startup không thành công đó chính là hành trình tạo dựng nên startup đấy. Tương tự như vậy, vấn đề không phải là bạn hối hận khi ra một quyết định nào đó để rồi thất bại, vấn đề là bạn đã làm và cảm nhận những hạnh phúc trên hành trình đó, dù đích đến có ra sao thì bạn vẫn hạnh phúc.

> “We regret the things we don’t do more than the things we do.”—Mark Twain

Edu-Ep2: Từ Breadth Learning, Depth Learning đến T-Shaped Approach

Minh-Duc Bui — Fri, 13 Jan 2023 00:00:00 GMT

## **Disclaimer**

Đây chỉ là những quan điểm riêng của tôi, những kiến thức tôi đã học được, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

---

## **Mở đầu**

Chắc hẳn trong chúng ta ai cũng có thể hiểu về khái niệm **Breadth** và **Depth learning** (học rộng và học sâu), nhưng lại ít có người nhìn nhận sự kết nối giữa sâu và rộng trong việc học, tuy sự kết hợp đó vẫn xuất hiện trong đời sống. Trong bài viết này, ta sẽ tìm hiểu về **Breadth learning**, **Depth learning**, và **T-shaped approach**—sự hòa hợp giữa breadth và depth.

## **Breadth Learning và Depth Learning**

**Breadth learning** (học rộng) là hình thức **tiếp cận thông tin theo chiều rộng**, trong khi đó, **Depth learning** (học sâu) là hình thức ngược lại—**tiếp cận thông tin theo chiều sâu**. Cả 2 khái niệm đều rất dễ hiểu nên tôi sẽ không đào quá sâu.

## **Các trường học ở Việt Nam**

Trước khi đọc phần này, các bạn hãy thử dừng lại và suy nghĩ xem trong những năm tháng tiểu học và trung học mình đã học theo hướng tiếp cận nào?

Ở tiểu học, các hẳn các bạn cũng nhận ra, hướng tiếp cận hầu hết sẽ là Breadth learning. Đầu tiên, chúng ta được học nhận diện mặt chữ và các con số cơ bản, sau khi đã thành thạo việc đọc và phát âm các âm tiết ta mới được học cách kết hợp chúng lại với nhau. Theo quan niệm cá nhân tôi, đây là cách tiếp cận khá hợp lý hơn cách học mà tôi sẽ nói tiếp sau đây—học thuộc lòng. Chúng ta học thuộc lòng và học vẹt khá nhiều trong quá trình 12 năm học, riêng với thuộc lòng, mỗi lần nghĩ về nó hồi cấp 2 và cấp 3 là tôi chạy mất dép liền. Và với tôi, việc học thuộc lòng hữu hiệu nhất chính là bảng cữu chương. Các bạn hãy nhớ lại xem, có phải chúng ta đều bị bắt phải thuộc lòng bảng cữu chương không? Nếu nhận ra được, chắc hẳn các bạn cũng rút ra được gì đó rồi. (Hãy thử suy ngẫm về lợi ích của việc học thuộc lòng!)

Ở trung học, tôi nói chung về cấp 2 và cấp 3, thì hướng tiếp cận áp đảo chính là Depth learning. Chúng ta sẽ được học các kiến thức ở mức độ sâu ngay từ đầu, có thể từ đầu năm học, đầu chương, hoặc đầu từng bài học. Ví dụ về môn sử học, ta sẽ được học khái quát qua về các giai đoạn lịch sử (thậm chí không có, hoặc bị lược bỏ) một cách sơ sài rồi đi thẳng ngay vào từng thời kỳ, thời kỳ đồ đồng, chiếm hữu nô lệ,… Với tôi, đây không phải là cách học hiệu quả, nếu có thì chỉ hiệu quả khi được hỏi đúng các nội dung đấy. Các vấn đề tương tượng cũng xảy ra ở Đại học, Cao đẳng.

Để tìm được một cách học hiệu quả thì chỉ cần trả lời câu hỏi “mình đã có bất cứ nền tảng nào về nó hay chưa?”, rồi áp dụng một cách hài hòa T-shape mà tôi sẽ trình bày sau đây.

## **T-Shaped Approach**

Cách đây khoảng 3 năm, trong khoảng thời gian “được” ở nhà do đại dịch bùng phát, tôi đã quyết định thử thách bản thân bằng việc tự học các kiến thức để thi Đại học. Sau những lần khó khăn và chật vật với việc thử rất nhiều các cách học khác nhau thì tôi đã vô tình dùng T-shape (nhưng không biết về khái niệm này), và sau đây là cách tôi đã tìm ra nó.

Mỗi khi đứng trước một vấn đề, hay một lựa chọn nào đó, câu hỏi mà tôi sẽ suy nghĩ đến đầu tiên là độc lập hay phụ thuộc, hay dịch nôm na là mình phải lựa chọn hay có thể kết hợp các vấn đề việc này lại. Ví dụ có 2 giải pháp để giải quyết vấn đề (A và B), liệu mình phải chọn 1 trong 2 hay kết hợp cả 2 lại với nhau.

Trong trường hợp tự học trên, tôi đã hỏi bản thân mình: “Tôi nên học thật kĩ từng chương, từng môn (Toán, Lý, Hóa) hay học sơ lược qua tất cả trước?” Bằng cách giải quyết vấn như trên, tôi sẽ làm cả 2. Nhưng tôi sẽ chọn đâu là điểm phát, học rộng trước hay học sâu trước? Chính những suy tưởng tưởng chừng đơn giản như vậy đã giúp tôi tìm ra cách học rất nhanh và cũng rất hiệu quả, và cũng thật tình cờ là các cách đó chính là 2 cách tiếp cận thông tin trong T-shape.

T-shaped approach bao gồm 2 cách tiếp cận kiến thức là **top-down** và **bottom-up**, chữ ‘**T**’ chính là biểu tượng của 2 cách trên.

- **Top-down** được sử dụng khi bắt đầu học một kiến thức gần như là mới hoàn toàn, ví dụ một môn học mới hoặc một lĩnh vực mới.
- **Bottom-up** được sử dụng khi bắt đầu học một kiến thức mới nhưng có những sự tương đồng, kế thừa từ những gì đã tồn tại trong trí nhớ dài hạn (long-term memory).

## **Top-down**

**Top-down** là quá trình **xây dựng các nền tảng** (tức chiều rộng) các kiến thức ở một góc nhìn tổng quát. Ta sẽ tập trung hiểu rõ các trụ cột vấn đề, từ đó tiếp nối đến các khái niệm tổng quát trong từng vấn đề theo mô hình cây (tree), sau đây là ví dụ về biểu đồ cây (tree diagram) trong lĩnh vực AI:

![](../../assets/blog/edu-ep2-tu-breadth-learning-depth-learning-den-t-shaped-approach/img-2.png)

Nguồn: [https://medium.com/swlh/a-beginners-guide-to-understanding-the-buzz-words-ai-ml-nlp-deep-learning-computer-vision-a877ee1c2cde](https://medium.com/swlh/a-beginners-guide-to-understanding-the-buzz-words-ai-ml-nlp-deep-learning-computer-vision-a877ee1c2cde)

Theo cách tiếp cận top-down và là người mới trong lĩnh vực này, đầu tiên sẽ tìm hiểu về AI là gì, rồi đến Machine Learning, Natural Language Processing, Computer Vision,… là gì? Tiếp tục các bước như vậy cho đến khi các vấn đề không thể chia nhỏ hơn nữa thì ta sẽ bắt đầu đào sâu vào bằng Depth Learning.

## **Bottom-up**

**Bottom-up** sẽ ngược lại với top-down, quá trình tiếp cận này sẽ bắt đầu với những **người đã có nền tảng và muốn mở rộng kiến thức**. Lúc này, ta sẽ đi tìm những vấn đề cụ thể và bắt đầu tổng quát hóa (generalize) thành các khái niệm, các thành phần lớn hơn.

Ví dụ trong hình biểu đồ cây về AI (tree diagram in AI ) ở trên, nếu bạn là người đã học về các bài toán Supervised learning và Unsupervised learning trong Machine learning thì bước kế tiếp là review lại các bài toán đó thật chi tiết, đi dần lên đến khái niệm Machine learning, rồi bắt đầu lan truyền sang các bài toán NLP, CV,…

## **Tại sao cần phải review lại các kiến thức cũ?**

Câu trả lời là đôi khi những **kiến thức cũ sẽ giúp mở rộng kiến thức nhanh hơn**. Hãy lấy ví dụ về một biểu đồ cây khác, sau đây là tree diagram về các phương pháp Optimizer trong Deep learning, bạn không cần phải hiểu chúng đâu, chỉ cần nhìn các kiến thức liên kết với nhau.

![](../../assets/blog/edu-ep2-tu-breadth-learning-depth-learning-den-t-shaped-approach/img-3.png)

Nguồn: [https://www.kdnuggets.com/2019/06/gradient-descent-algorithms-cheat-sheet.html](https://www.kdnuggets.com/2019/06/gradient-descent-algorithms-cheat-sheet.html)

Ví dụ cả Momentum và AdaGrad đều liên quan đến Adam, nên khi đã biết về một trong 2 (Momentum hoặc AdaGrad) thì sẽ rất dễ dàng để hiểu khái niệm còn lại vì chúng có liên kết với nhau thông qua SGD và cùng tạo ra Adam. Hơn thế nữa, ta sẽ được gặp lại Adam 2 lần nên sẽ càng làm tăng khả năng distill kiến thức để chuyển từ working-memory sang long-term memory.

## **Tổng kết**

Trong bài viết này, ta đã tìm hiểu về 2 phương pháp tiếp cận kiến thức chính là **Breadth** và **Depth learning**, cũng như 2 biến thể **top-down** và **bottom-up** trong sự kết hợp giữa chúng—**T-shaped approach**.

- **Breadth learning:** - Giúp tăng bề rộng của kiến thức
- Tạo ra nhiều góc nhìn khác nhau
- **Depth learning:** - Giúp tăng chiều sâu của kiến thức
- Tạo ra 1 góc nhìn chuyên sâu vào khía cạnh cụ thể

**Breadth learning + Depth learning = Góc nhìn đa chiều chuyên sâu**

- **Top-down approach:** - Đi từ trên xuống theo chữ ‘T’
- Dành cho người mới
- **Bottom-up approach:** - Đi từ dưới lên theo chữ ‘T’
- Dành cho người đã có kiến thức, nền tảng

Edu-Ep1: Formal Education vs. Self-Education

Minh-Duc Bui — Fri, 30 Dec 2022 00:00:00 GMT

English version [here](https://minhduc2k31905.wixsite.com/thehappyday/post/edu-ep1-formal-education-vs-self-education).

Dạo gần đây tôi khá thích tìm hiểu về giáo dục, đặc biệt là giáo dục Việt Nam, vì thế tôi quyết định làm loạt bài viết về giáo dục bằng góc nhìn của chính tôi.

Trong bài viết mở đầu này, tôi sẽ giải thích ngắn gọn về 2 hình thức giáo dục phổ biến hiện nay là Formal Education và Self-Education. Ở các bài viết tiếp theo, ta sẽ đào sâu hơn vào các khái niệm.

## **Disclaimer**

Đây chỉ là những quan điểm riêng của tôi, những kiến thức tôi đã học được, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

---

## **Formal Education**

Formal Education là hình thức giáo dục phổ biến nhất hiện nay, nơi chúng ta có thể nghĩ đến ngay chính là trường học. Formal Education ở Việt Nam được chia ra làm nhiều cấp độ khác nhau, có thể kể đến như: tiểu học, trung học (cơ sở và phổ thông), đại học, cao đẳng,… Tiểu học và trung học là 2 cấp độ giúp 1 người lĩnh hội được khả năng đọc, viết, làm toán, tư duy cơ bản,… Trong khi đó, đại học và cao đẳng sẽ cung cấp các kiến thức chuyên sâu tùy vào từng lĩnh vực, ngành nghề cụ thể (tất nhiên là vẫn bao gồm những kiến thức nền tảng nâng cao khác).

### **4 Layers of Knowledge**

Formal Education thường được gọi là Structured Learning — học tập có cấu trúc. Ta được học theo những chương trình nhất định, ví dụ 5 năm tiểu học, 7 năm trung học,... Ở mỗi cấp độ, hay cụ thể hơn là ở mỗi lớp ta sẽ được học các kiến thức khác nhau.

Chương trình tiểu học cung cấp cho ta những kiến thức cơ bản như đọc và viết. Đến trung học cơ sở, ta được học tập tầng 1 của các kiến thức nền tảng từ các môn: vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý,... Đến trung học phổ thông, ta lại sẽ được học lại những kiến thức cũ đó và nâng cao thêm 1 tầng (tầng 2). Kế đến là đại cương ở chương trình đại học, ta lại một lần nữa được học lại các kiến thức cũ đó và nâng cao thêm (tầng 3). Và tầng cuối cùng (tầng 4), chính là những ai chọn theo chuyên ngành từ các môn: vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý,...

Một người theo chương trình 12 năm học thì chắc chắn sẽ phải trải qua ít nhất 2 tầng của các kiến thức này. Một vài câu hỏi xuất hiện ngay trong đầu tôi lúc này:

- Một người chọn chuyên ngành liên quan phải trải qua 4 tầng trên thì liệu có cần thiết?
- Một người chọn chuyên ngành khác thì liệu có cần thiết phải trải qua cả 2 (hoặc 3) tầng như trên không?
- Giữa các tầng 1, 2, và 3 thì thời gian thường cách nhau khoảng 3 năm, liệu tất cả mọi người sẽ nhớ những kiến thức cũ đã học?
- Và cuối cùng, liệu các kiến thức đó thật sự hữu ích với tất cả mọi người?

> “There are some questions we asked, but don't actually need to answer, just for thinking.”

Tạm dịch: Có những câu hỏi chúng ta hỏi, nhưng không thật sự cần thiết phải trả lời. Tôi không phải chuyên gia để đưa các giải pháp hay cải cách, đó là việc của những người có quyền và được giao nhiệm vụ để làm nó. Hãy chiêm nghiệm, đừng cố trả lời!

Nếu không bàn về kiến thức chuyên ngành ở đại học và cao đẳng, thì nhìn chung Formal Education sẽ cung cấp 1 người những nền tảng cơ bản nhất để đi tiếp trên hành trình cuộc đời.

### **Pros of Formal Education (Ưu điểm)**

- Chương trình học được xây dựng có cấu trúc
- Có bằng cấp chứng nhận
- Tạo các kết nối với bạn bè, xã hội

### **Cons Formal Education (Khuyết điểm)**

- Chi phí cao
- Không linh hoạt các nội dung giảng dạy
- Tiêu tốn nhiều thời gian

## **Self-Education**

Self-Education (tự giáo dục) hay tự học là 1 hình thức học tập không có cấu trúc nhất định (Unstructured Learning), việc học có thể đến từ: đọc sách, học khóa học online, làm thực tế,… Không có một biên giới nào phân định các cấp độ với nhau — tất cả hòa làm một.

Với tự học, mỗi người có thể tùy chỉnh chương trình học phù hợp với chính bản thân mình. Họ có quyền được chọn những gì cần học, những gì không cần, và họ học vì mục đích gì:

- Learning to know;
- Learning to live, hay;
- Learning to be

Nếu Formal Education cung cấp cho 1 người những nền tảng cơ bản nhất để đi tiếp hành trình cuộc đời thì Self-Education sẽ tiếp nối quá trình học tập đó cho đến khi nào người đó từ bỏ việc học. Thật vậy, rất nhiều người sẽ từ bỏ việc học của mình ngay khi học hoàn thành chương trình học nào đó.

Không đến trường nữa không đồng nghĩa với dừng học, học tập là quá trình cả đời người.

### **Pros of Self-Education (Ưu điểm)**

- Chi phí thấp
- Tự chọn lọc nội dung để học
- Ít tốn thời gian hơn Formal Education

### **Cons of Self-Education (Khuyết điểm)**

- Không theo cấu trúc nhất định
- Không bằng cấp chứng nhận
- Ít kết nối với bạn bè, xã hội hơn Formal Education

## **Control Your Study Path**

Một khi ai tìm ra được Self-Education của mình, thì đó có thể nói là ngày mà họ được "sinh ra lần thứ hai". Đó là lúc họ nhận ra rằng: Tất cả những gì họ cần là một người dẫn đường hơn là một người dạy. Và việc tìm được người dẫn đường cũng khó khăn không kém gì việc tìm ra tự học, nhưng một khi đã tìm ra thì người đó sẽ đi xa và nhanh hơn bao giờ hết.

Khoảng thời gian đẹp nhất để tìm ra Self-Education chính là khi còn theo Formal Education, tức là khi còn đi học. Nếu học tự học trước cả khi bạn đi học — bạn là thiên tài và nơi này không dành cho bạn, còn nếu tìm ra sau Formal Education thì vẫn còn rất đẹp để tiếp tục hành trình của mình. Vấn đề lớn nhất là bạn phải tìm ra nó.

Tôi khá may mắn khi đã được "sinh ra lần thứ hai" được 1 khoảng thời gian rồi, tùy hơi trễ để thực hiện những khát khao từ bé của mình, nhưng cũng khá sớm để tôi tìm ra bản ngã của mình, ít ra thì tôi cũng đã tìm ra nó.

The Inner Life of INFJ

Minh-Duc Bui — Mon, 19 Dec 2022 00:00:00 GMT

## **Một người hòa đồng nhưng đôi khi thu mình lại**

Tôi thích nói chuyện với những người tôi yêu quý, tôi luôn vui vẻ khi nói chuyện, nhưng tôi cũng cần thời gian để nói chuyện với chính mình. Tôi có một thế giới nội tâm rộng lớn, quá dư để tôi có thể ở đó cả ngày và chữa lành sau những ngày mệt mỏi, đó chính là lúc tôi thu mình lại. Thế giới đấy bao gồm 3 phần tương ứng với: quá khứ, hiện tại, và tương lai.

- Quá khứ — nơi tôi nhìn lại những khoảng thời gian đen tối và cách tôi vượt qua nó.
- Tương lai — nơi tôi đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi: “Ngã rẽ hiện tại sẽ đưa tôi đi đến đâu?”
- Và hiện tại — nơi tôi nhìn lại những điều tôi đã làm đã đúng với những chuẩn mực mà tôi đã đặt ra hay chưa?

## **Sự hướng nội của tôi có giới hạn**

Khoảng thời gian hạnh phúc nhất với tôi chính là lúc đi ra từ thế giới nội tâm của mình. Dù lạc lõng giữa một thế giới tấp nập và xô bô, nhưng cũng là lúc tôi nghĩ tới câu nói mà tôi thích được nghe nhất: “Một cuộc đời thật khác biệt!” Tôi lấy đó làm động lực và tiếp bước trên những hành trình của mình. Để rồi đến khi mệt mõi, tôi lại thu mình và chữa lành.

## **Door Slamming**

Trong Stoicism (Chủ Nghĩa Khắc Kỷ), một trong những nền tảng mà tôi thích nhất là: “Chỉ quan tâm đến những điều controllable (có thể kiểm soát), còn những thứ uncontrollable (không thể kiểm soát) thì kệ bà nó!”

Bình thường khi nói chuyện với mọi người, tôi hầu như chẳng dùng những từ ngữ thô như vậy, nhưng với bản thân mình, tôi rất thích những cách nói thẳng như thế. Khi tôi nhận thấy một người không đáng (một cách extreme) để xuất hiện trong cuộc sống mình nữa thì tôi sẽ cho họ “1 click” để bay khỏi cuộc đời tôi. Nghe có vẻ lại hơi thô, nhưng thực tế tôi cũng phải mất kha khá thời gian để làm điều đó.

CODE System

Minh-Duc Bui — Tue, 08 Nov 2022 00:00:00 GMT

Nếu bạn là người thích note các kiến thức để tăng khả năng ghi nhớ hoặc để lưu lại ghi có dịp cần thì bạn có thể cân nhắc đọc bài viết này. Đây là phương pháp trong lĩnh vực Personal Knowledge Management (PKM).

---

## Hành trình take note

Mình bắt đầu viết lại những kiến thức cũng như những cảm nhận cá nhân từ những năm cấp 3. Lúc đó thì mình cũng chỉ nghĩ là mình có cái chỗ để note rồi lưu lại, khi nào có cần thì mở ra đọc là được rồi. Nhưng dần theo thời gian, mình dần ít đọc lại các kiến thức đó (có những note mình chỉ viết rồi để nó ở đó luôn), có đọc thì mình chỉ đọc lại những cái mới viết. Mình bắt đầu tìm kiếm những kĩ thuật chuyên sâu về take note, sau một thời gian thì mình tìm thấy video của anh Ali — anh có một channel YouTube hơn 3 triệu người theo dõi và là một người rất thích tìm tòi các kĩ thuật để cải thiện khả năng làm việc. Mình biết đến CODE System và rộng hơn là Second Brain từ đó. Mình bắt đầu dùng Notion để tạo nên 1 nơi sẽ lưu lại tất cả những “legacy” trong cuộc đời mình. Lúc đó cũng hừng hực khí thế lắm, nhưng làm được 1 lúc thì cũng bó tay vì không biết dùng những kiến thức nâng cao của Notion về database và link các database.

Mọi thứ cứ dừng lại ở đó cho đến một ngày đẹp trời khoảng 1 năm trước, mình xem được podcast từ anh Hiếu về hành trình đọc sách của anh. Trong một đoạn ngắn, anh có nhắc đến việc xây dựng một nơi lưu trữ tất cả những kiến thức. Mình nghĩ anh đang nhắc đến khái niệm Second Brain và mình đã bắt đầu có động lực xây dựng lại những “legacy” của mình từ đó. Lúc này thông minh hơn một tý rồi nên mình cũng học được cách dùng Notion về database.

Nãy giờ chiếm gió cho nó vui tý. Ok, mình sẽ bắt đầu vào chuyên sâu!

## CODE System

CODE System là một hệ thống giúp các kiến thức ta take note sắp xếp đúng vào những vị trí của chúng trong cuộc sống. Khi cần tìm kiếm thông tin gì đó, thì bên cạnh việc được các thông tin chính, ta còn có thể tìm được các thông tin khác có liên quan. Chính cách tổ chức theo CODE System này giúp ta tìm được các thông tin liên quan, nếu chỉ note như bình thường thì ta thường chỉ tìm ra các thông tin chính mà thường bỏ sót các thông tin liên quan.

CODE System là một hệ thống giúp:

- Take note các thông tin. (Collect)
- Sắp xếp thông tin có tổ chức. (Organize)
- Ghi nhớ “thụ động” các luận điểm, luận cứ của một chủ đề nào đó. (Distill)
- Thể hiện thông tin để tăng khả năng ghi nhớ. (Express)

### 1. Collect (Capture)

Đây là giai đoạn ta bắt đầu từ việc học không ghi chép sang ghi chép. Có rất nhiều cách thức để take note khác nhau như:

- Note các ý chính
- Note các keyworks
- Note bằng cách hiểu của mình
- Note kèm những ghi âm của mình giải thích cách hiểu đó (ít phổ biến ở Việt Nam)
- …

### 2. Organize

Đây là giai đoạn mà kèm theo ghi take note ta sẽ tổ chức chúng một cách có cấu trúc. Chính cách tổ chức có cấu trúc theo CODE System này giúp ta tìm được các thông tin liên quan, nếu chỉ note như bình thường thì ta thường chỉ tìm ra các thông tin chính mà thường bỏ sót các thông tin liên quan.

Ví dụ cấu trúc không chuẩn (theo CODE System), ta chia thành nhiều folder khác nhau: folder chứa nội dung các môn học, folder chứa các sách, folder chứa các bài viết cá nhân,… Việc cấu trúc như thế đối với các vấn đề khác thì hoàn toàn hợp lí, nhưng đối với kiến thức thì lại không hợp lí lắm. Ví dụ ta muốn tìm các kiến thức về tình yêu, lúc này ta sẽ nhớ là mình viết về chủ đề tình yêu ở đâu rồi vào đấy đọc. Tuy nhiên cũng có rất nhiều các nơi khác bạn cũng viết liên quan về tình yêu ví dụ: hành trình tự do tài chính, gia đình, con cái,… Bạn vẫn có thể tìm kiếm các kiến thức liên quan đó bình thường, nhưng sẽ **mất nhiều thời gian hơn** và đôi khi sẽ **bỏ sót một vài luận điểm quan trọng** nào đó.

Khi gặp một vấn đề gì đó thì một người không take note thường sẽ bắt đầu với 1 trang giấy trắng và dùng trí nhớ của mình để liệt kê các luận điểm. Mình đồng ý là ta vẫn có thể có nhiều cách khác và nhanh nhất chắc là Google, tuy nhiên với vài cú click chuột thì người có dùng CODE System đã có 1 loạt các luận điểm và luận cứ, không những thế sức mạnh của việc Organize chuẩn là nó sẽ kèm theo những thông tin trên trời dưới đất nào đó mà cũng liên quan đến chủ đề đó. Biết thật nhiều kiến thức là quá tốt, nhưng sẽ tốt hơn bội lần nữa nếu chúng ta liên kết các kiến thức với nhau.

> "Sự sáng tạo chỉ là sự kết hợp nhiều thứ.” — Steve Jobs

### 3. Distill

Chỉ Take note và Organize chuẩn thì cũng chưa hoàn toàn giúp ta thẩm thấu các kiến thức, nó chỉ giúp ta tìm kiếm nhanh hơn và rộng hơn. Việc ta cần quan tâm là làm sao để kiến thức tự tìm đến ta, giống việc trả bài ngày xưa nhưng lúc này ta chỉ cần cầm tập và đọc nó. Và một bức ngoặc đã đến với mình khi mình biết đến Readwise từ anh Hiếu, Readwise là một công cụ sẽ tự động lấy các mẫu kiến thức ngẫu nhiên từ Notion và hằng ngày gửi nó vào mail của mình. Việc đọc các luận điểm đó hằng ngày một cách “thụ động” sẽ giúp ta có vốn sống ngày càng vững chắc hơn và sẽ không còn tình trạng khi được hỏi thì không trả lời được, đến khi nhận được câu trả lời thì: “Ủa này mình học rồi mà ta!”

### 4. Express

Layer quan trọng nhất của CODE system là Express. Nếu bạn chỉ học các kiến thức mà không làm gì với nó thì thật vô nghĩa, bạn có thể làm bất cứ điều gì để chia sẻ kiến thức đó và theo mình cách hiệu quả nhất chính là diễn giải kiến thức mà bằng cách hiểu của mình. Nếu bạn đã từng thuyết trình thì bạn có thể sẽ nhận thấy là các kiến thức đó mình vẫn còn nhớ rất rõ (hoặc không). Thuyết trình giúp bạn có thời gian nghiên cứu kĩ hơn và cũng sẽ nhận được các câu hỏi từ những người nghe để mở rộng các kiến thức đấy.

Hoặc như mình đang viết bài viết này để Express kiến thức CODE System, mình cũng đã phải tìm tòi đọc lại nhiều nguồn khác nhau để có thể hiểu các chi tiết nhỏ hơn.

![](../../assets/blog/code-system/img-1.png)

Ví dụ 1 góc nhỏ trong việc tổ chức các kiến thức của mình. Mình chia các luận điểm từ liên quan nhất, kém liên quan hơn và đến các luận điểm phản biện. Mở từng luận điểm sẽ là hàng loạt các luận cứ nhỏ hơn, các trang web mình đã đọc, các câu quote hay, các highlight trong sách của mình,… Và chỉ với tổ hợp Control + F, mình có thể đi đến bất kì đâu mà không cần phải mở một cách thủ công.

---

![](../../assets/blog/code-system/img-2.png)

P.S. Second Brain là một khái niệm cao hơn CODE System — nơi đúng nghĩa là Second Brain. Mình như có một bộ não khác, những thứ máy móc cần nhớ thì mình quăng vào đấy hết, để First Brain có một cảm giác luôn thoải mái. Và với một cảm giác luôn thoải mái, mình đã có thể sống một cuộc sống Hygge — Hạnh phúc từ những điều nhỏ nhặt.

Viếng Mộ Ông Cả

Minh-Duc Bui — Sat, 05 Nov 2022 00:00:00 GMT

Cách đây hơn 200 năm, ông đã đến mảnh đất cằn cỗi này, khai khẩn đất hoang, mở đường, đào kênh, lập chợ và cùng binh lính chống lại sự xâm lược, cướp bóc của giặc Miên. Nhân dân trong vùng vô cùng coi trọng ông và đặt cho ông biệt danh “ông Cả”. Hằng năm, cứ đến đêm 11 đến rạng sáng 12/10 âm lịch, người dân từ khắp nơi kéo về viếng mộ ông — người đã có công rất lớn đối với vùng đất này. Và ông chính là ông Cả Đặng Văn Trước và mảnh đất cằn cỗi ngày ấy chính là quê hương tôi — thị xã Trảng Bàng, Tỉnh Tây Ninh.

Đền thờ ông được đặt ngay giữa con đường mang tên ông — đường Đặng Văn Trước. Ngay tại đền thờ này trước đây chính là 1 khu chợ sầm uất và mọi người thường gọi ông là “Ông Chủ Chợ”. Hiện tại khu chợ này được biết đến với tên gọi “Chợ Cũ”, ngôi chợ mới hơn đã được xây dựng cách đó khoảng 1 km với tên gọi “Chợ Mới”.

Cách trung tâm huyện Trảng Bàng hơn 16 km có một ngôi mộ được người dân cùng nhau xây lên để tưởng nhớ ông. Hôm nay trời mưa nhưng không to lắm, tôi cùng gia đình phía ba tôi (khoảng 10 người) đã lặn lội từ thị xã vào viếng mộ ông. Ngay từ khi còn ở thị xã, tôi đã bắt gặp rất nhiều người đang chuẩn bị để vào thăm mộ ông. Càng đi đến gần, càng có nhiều xe nối đuôi nhau hơn. Đến nơi, cảnh tượng tôi thấy là hàng loạt các xe ô tô nối đuôi nhau để tìm chỗ đỗ trên con đường sỏi đá đất. Tôi khá rảnh nên có đếm thử thì có khoảng 30 chiếc xe ô tô và khoảng 50 xe máy. Đây chỉ là con số tại 1 thời điểm, buổi viếng mộ kéo dài liên tục từ đêm đến sáng, xe này ra lại có xe khác vào. Có khoảng 200-300 người tại thời điểm tôi đặt chân vào.

![](../../assets/blog/vieng-mo-ong-ca/img-1.png)

Mỗi gia đình đều mang theo đồ ăn để cúng bái, thấp nhang cho ông, và cầu nguyện để cuộc sống, làm ăn trở nên thành công hơn. Từ xưa đến giờ thì tôi hiếm khi cầu nguyện gì nhưng lần này cô Hai đã động viên tôi, nên tôi đã thử. Một điều làm tôi khá bất ngờ chính là bầu không khí tại đó. Rất nhiều những người quen, những người thân, và những người con xa quê đã có dịp gặp mặt, ai nấy cũng nói chuyện với nhau thân mật, vui vẻ. Sau khi cúng xong, mọi người mang đồ ăn ra và cùng nhau thưởng thức. “Cùng nhau” còn mang một nghĩa rộng hơn cả, không những cùng gia đình ăn với nhau, mà mọi người còn chia sẻ đồ ăn cho nhau (tất nhiên là không ai nhậu nhẹt).

![](../../assets/blog/vieng-mo-ong-ca/img-2.png)

![](../../assets/blog/vieng-mo-ong-ca/img-3.png)

Đến khi ra về, nhìn vào chiếc xe đang đỗ, tôi liền nghĩ rằng: “Rửa xe chết luôn!”

Bánh Canh Trảng Bàng

Minh-Duc Bui — Thu, 27 Oct 2022 00:00:00 GMT

Hôm nay về quê tôi có dịp thưởng thức lại món ăn đã gắn bó với mình trong suốt những năm tháng cấp 3.

Từ bé tôi vốn là người không quan tâm nhiều đến hương vị đồ ăn, chỉ cần ăn no và không phải món tôi không thích là được. Cũng may là các tiêu chí đó hầu như món ăn bình dân nào cũng thỏa mãn. Tuy nhiên, với món bánh canh thì tôi chỉ thích hương vị của món bánh canh truyền thống quê mình.

![](../../assets/blog/banh-canh-trang-bang/img-1.jpg)

Với tôi, bánh canh có 2 loại: 1 là bánh canh Trảng Bàng và 2 là “bánh canh”. Không phải vì tôi ở quê tôi nên biết mỗi món này, mà là vì các loại bánh canh khác đều có 1 vị tương tự nhau, chắc hẳn nó là vị mà các bạn biết về món này. Bánh canh Trảng Bàng — một mùi vị signature mà không nơi nào có. Sợi bánh nhỏ vừa đủ để có thể phân biệt giữa sợi bún và bánh canh bột xắt, tuy nhiên lại nhỏ hơn những loại bánh canh khác. Nước dùng có một màu sắc hài hòa để không quá đậm đà như các loại bánh canh khác và không “trong veo” như những xe đẩy bán vệ đường. Nước chấm là món nước mắm ngọt kèm với rất nhiều gỏi, loại nước chấm này tôi cũng chỉ thấy duy nhất 1 nơi này có. Tất cả sự hài hòa tạo từ công thức gia truyền tạo nên 1 món ăn mà tôi ước rằng mình được ăn nó mỗi ngày đến cuối đời. Ba nói với tôi rằng: “Chỉ có một chỗ ở quê mình vẫn còn giữ được hương vị này, còn lại đều là tay ngang!” Tôi cũng đồng ý với ba, tuy gọi là món Bánh canh Trảng Bàng nhưng ở Trảng Bàng quê tôi lại chỉ có duy nhất 1 nơi giữ lại được hương vị từ hàng trăm năm.

![](../../assets/blog/banh-canh-trang-bang/img-2.png)

![](../../assets/blog/banh-canh-trang-bang/img-3.png)

Đó là một quán ăn nhỏ nằm trên đường Nguyễn Văn Rốp ở thị trấn Trảng Bàng, không gian quán chưa đến 20 m^2, ngôi nhà được xây chắc hẳn cũng được hơn 30 năm. Quán chỉ mở bán đúng buổi sáng dù biết là biết rất đông người từ 6h sáng đến 11h trưa.

![](../../assets/blog/banh-canh-trang-bang/img-4.png)

Quê tôi cũng có nhiều nơi bán món bánh canh này và cũng đã mở nhiều chuỗi cửa hàng lớn ở Sài Gòn, tuy nhiên sau vài lần trải nghiệm ở các nơi khác nhau thì tôi vẫn thích cách dùng từ của ba hơn: tay ngang.

P.S. Một số hình ảnh tôi lấy từ Google Map.

Đầu Tư và Sự Méo Mó ở Việt Nam

Minh-Duc Bui — Mon, 24 Oct 2022 00:00:00 GMT

## **Tại sao còn trẻ không đầu tư vào bản thân mà lại đầu tư vào cái này?**

Mở đầu bài viết sẽ là câu hỏi mà nhiều người sẽ suy nghĩ ngay khi nghe về khái niệm đầu tư và nghĩ rằng tôi đang “lùa gà” hay đại khái gì đó.

Tôi sẽ cùng thảo luận câu hỏi này sau khi tìm hiểu cơ bản đầu tư là gì, vì tôi muốn định hình giúp các bạn lại đầu tư (invest) và đầu cơ (trade) là gì và những lối suy nghĩ méo mó về đầu tư ở Việt Nam.

## **Disclaimer**

Đây chỉ là những kiến thức nền tảng mà bất kỳ nhà đầu tư hoặc người trên hành trình tự do tài chính đều biết. Các bạn hoàn toàn có thể Google để kiểm tra tính xác thực của các khái niệm. Quan điểm cá nhân duy nhất của tôi trong bài viết này chính là câu hỏi mở đầu. Tôi không hề hướng dẫn các bạn đầu tư vào gì và làm cách nào để đầu tư (How), nó sẽ tốt hơn nếu các bạn tự làm nó.

---

Người Do Thái có câu nói: “Trên đời có 3 thứ không thể bị ai cướp mất: đầu tiên là thức ăn đã vào trong dạ dày, hai là ước mơ đã ở trong lòng, ba là những kiến thức đã học trong đầu.”

Đầu tư cho bản thân vẫn là khoản đầu tư mang lại lợi nhuận lớn nhất cho con người, và khoản mang lại lợi nhuận đứng thứ hai chính là đầu tư vào tài chính.

## **1. What**

Đầu tư là một trong những kĩ năng cực kỳ cần thiết bên cạnh những kĩ năng quan trọng không kém khác như: quản lí tài chính, phát triển bản thân, tự học,… Tuy nhiên, khái niệm này còn chưa phổ biến ở Việt Nam, thậm chí nhiều người đã có ác cảm ngay khi nghe ai khác nhắc đến cụm từ này. Nói một cách đơn giản nhất thì đầu tư là việc bạn làm cho “tiền đẻ ra tiền”. Nếu bạn để tiền một chỗ thì lạm phát sẽ ngày càng làm số tiền đó mất đi giá trị.

## **2. Đầu tư ở Việt Nam**

Trong vài phần trăm người Việt Nam (ít hơn 6,4%) tìm hiểu về đầu tư thì phần lớn là những nhà đầu cơ. Những nhà đầu cơ này thường có tâm lý ngắn hạn, muốn x2, x5, x10 tài khoản trong một thời gian ngắn mà quên đi một trong những nguyên tắc cơ bản nhất của đầu tư là “High risk high return”. Thậm chí có người còn không phân biệt được đầu tư và đầu cơ là gì. Lợi nhuận đạt được và rủi ro mất tiền luôn tỉ lệ thuận trong mọi trường hợp.

### **Tại sao vẫn có những người kiếm được rất nhiều tiền từ việc đầu cơ?**

→ Trong tâm lý học có một khái niệm có tên là Survivorship bias, một số nơi gọi là Survival bias, tạm dịch sang Tiếng Việt ở Thiên kiến Kẻ sống sót, hiệu ứng tâm lý này chỉ việc khi chúng ta chỉ nhìn vào số ít những người thành công ở một lĩnh vực nào đó (ở đây là đầu cơ) mà quên rằng phần lớn những người khác đã thất bại hoặc chỉ ở mức trung bình (không lời mà cũng không lỗ). Ví dụ điển hình nhất về hiệu ứng tâm lý này chính là những người đã bỏ học và trở thành tỉ phú đô la ở Mỹ, cũng đã có lượng lớn những người bỏ học khác và họ đã thất bại. Trong đầu cơ, những chuyên gia thổi nến, tỉa nến, những người ngồi suốt ngày nhìn vào bảng điện tử xanh đỏ biến động liên tục,… cùng với những lời hứa hẹn lợi nhuận cực lớn lôi kéo người tham gia vào các hội nhóm, các khóa học trading chuyên nghiệp này chính là những ví dụ. Không bàn tới việc họ có thành công thực sự hay không, và kể cả là họ thành công thì đó chỉ là số ít. Chính những nhà đầu cơ bị mất tiền không hiểu lý do vì những hội nhóm, những khóa học trading này là những người “lan truyền” những thông tin sai lệch đến mọi người.

Có nhiều nhà đầu tư chia sẻ về tầm quan trọng của việc đầu tư từ sớm thì bị những nhà đầu cơ với tâm lý làm giàu trong ngắn hạn cùng với những người chịu ảnh hưởng từ các nhà đầu cơ này làm méo mó chúng. Họ thường đặt những câu hỏi:

- “Đầu tư 100tr bây giờ sau 10 năm thành 200tr thì 200tr lúc đó mua được bát phở!”
- “Chỉ số VN30 tăng lên nhưng sau 10 năm thì quay về vạch xuất phát.”

Đầu cơ hoàn toàn không xấu, nó chỉ xấu với những người Overconfidence vào kiến thức của mình. Những người đã có những ác cảm vì những sự méo mó trước đó dẫn tới việc kiến thức mới bị bias với kiến thức cũ, trong tâm lý học gọi là Confirmation Bias.

## **3. Why**

### **3.1 Tài chính cá nhân**

Nhiều người nghĩ rằng họ cần kiếm thật nhiều tiền trước, lúc đó họ tiêu sài nhiều hay ít thì vẫn còn dư quá nhiều với họ. Tuy nhiên có một nguyên tắc cơ bản trong tài chính cá nhân: số tiền dùng để tiết kiệm, đầu tư chính là khoảng gap giữa thu nhập và chi tiêu. Chi tiêu là tham số quan trọng không kém gì thu nhập, thậm chí là quan trọng hơn.

Theo một khảo sát, trung bình chỉ 24% người lớn tại Việt Nam có hiểu biết về tài chính (xếp hạng 119 trong hơn 140 quốc gia), con số này ở Mỹ là 57% (hạng 14) và xếp hạng 1 là Đan Mạch với 71%.

### **3.2 Đầu tư**

Để tiền có thể tạo ra tiền thì có rất nhiều cách khác nhau: có cách mạo hiểm (hoặc liều lĩnh), có cách an toàn, có cách dễ hoặc khó để thực hiện,… Bài viết nói về cách dễ tiếp cận với phần đông nhất: đầu tư. Theo thesaigontimes, Việt Nam đang có khoảng 6,4tr tài khoản chứng khoán (tính đến 8/202, ~6,4% dân số), thực tế chắc chắn sẽ ít hơn vì một người có thể có nhiều tài khoản và có những tài khoản đã dừng hoạt động. Số liệu chỉ nhằm mục đích trực quan, ta khó có thể so sánh với thị trường hàng trăm năm của Mỹ hay như các nước phát triển khác, nhưng khi so với các nước trong khu vực thì lại rất thấp.

“Lãi suất kép là kỳ quan thứ 8 của thế giới. Ai hiểu được nó từ đó sẽ kiếm được tiền, còn những ai không hiểu… sẽ phải trả giá cho nó" — Albert Einstein.

Lãi kép chính là linh hồn của đầu tư, và thời gian chính là sức mạnh của lãi kép. Thật vậy, compound effect cần thời gian để thể hiện sức mạnh của mình, thời gian càng lâu lợi nhuận nhận được càng khủng khiếp. Đây là hình ảnh về net worth (tài sản ròng) của Warren Buffett — một nhà đầu tư vĩ đại qua thời gian.

![](../../assets/blog/dau-tu-va-su-meo-mo-o-viet-nam/img-1.png)

## **4. When & Who**

“Thời điểm tốt nhất để trồng cây là 20 năm trước, thời điểm tốt thứ hai chính là ngày hôm nay.” Tôi chỉ để câu nói rất hay này ở đây và không bình luận thêm, vơi Who thì nghĩa tương tự câu nói trên.

Khi còn trẻ thì chúng ta chưa có nhiều tiền để đầu tư, nhưng hãy xem những khoảng tiền nhỏ đó như là những khoản học phí, nếu không đóng bây giờ thì tương lai chắc hẳn bạn phải trả cái giá cao hơn rất nhiều. Trong đầu tư có 1 quy tắc tương đối về khẩu vị rủi ro: quy tắc 100. Lấy 100 trừ đi số tuổi của bạn ở hiện tại sẽ được phần trăm số tài sản rủi ro bạn nên đầu tư vào thời điểm này. Ví dụ A năm nay 19 tuổi, 100-19=81, tức A có quyền dùng 81% tổng số tiền mình đầu tư (tiết kiệm) để đầu tư mạo hiểm, số tiền còn lại có thể dùng cho những khoản đầu tư dài hạn. Nếu có mất số tiền đó ở hiện tại thì tương lai hoàn toàn có thể kiếm lại được, lúc này 81% này như những khoản học phí phải đóng — một cái giá quá rẻ ở hiện tại.

## **5. Tại sao còn trẻ không đầu tư vào bản thân mà lại đầu tư vào cái này?**

Câu trả lời của cá nhân tôi: tại sao không là cả 2? Đây không phải là sự đánh đổi. Đầu tư hoàn toàn không mất nhiều thời gian như bạn nghĩ (cá nhân mình mất 15p mỗi tuần cho các thao tác đầu tư), thời gian bạn mất ở đây chỉ là việc bạn xây dựng những nền móng ban đầu — những kiến thức đủ để bạn hiểu đầu tư là gì.

Giai đoạn bắt đầu luôn là một trong những giai đoạn khó và quan trọng nhất, nhưng nếu vượt qua rồi hành trình sẽ giảm bớt đi phần nào. Và trong hành trình tìm hiểu kiến thức, tuyệt đối không để mình bị lạc đường. Người đầu tư là người có tâm lý dài hạn còn những người đầu cơ là tâm lý ngắn hạn. Tâm lý ngắn hạn thường là tâm lý chung của con người và nó có cả mặt hại và mặt lợi. Trong hạnh phúc, nó giúp ta nhìn nhận những hạnh phúc nhỏ nhặt ở hiện tại và tận hưởng chúng hơn là nghĩ về những tương lai xa vời vợi. Nhưng trong đầu tư thì hoàn toàn ngược lại, lãi kép cần thời gian để thể hiện sức mạnh của mình.

Trong Product Management có một câu hỏi luôn được hỏi đi hỏi lại trong quá trình phát tiển sản phẩm mà tôi thấy rất tương đồng về việc định hình mình đang học gì: “What is the right thing to build?”

## **Reference**

[Đằng sau con số tài khoản chứng khoán kỷ lục là nỗi lo — Tạp chí Kinh tế Sài Gòn](https://thesaigontimes.vn/dang-sau-con-so-tai-khoan-chung-khoan-ky-luc-la-noi-lo/)

Tôi Lười Biếng

Minh-Duc Bui — Thu, 20 Oct 2022 00:00:00 GMT

Như thường lệ, đây chỉ là những kiến thức mà tôi học được, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nếu bạn muốn.

---

Cũng đã được một khoảng thời gian từ khi tôi quyết định nghỉ học, buồn vui tôi đều đã trải qua. Buồn vì không được gặp những người bạn nhưng cũng vui vì tôi đã tìm ra động lực để tôi không còn lười nữa. Trì hoãn là điều mà tôi “ghét” nhất ở bản thân.

Thời còn cấp 3, tôi đã gặp những chuyện về cram school (lò ôn thi và học thêm) mà tôi cũng không biết nên dùng từ gì để diễn tả. Sau đó tôi quyết định đi ngược lại với phần còn lại để tìm lại niềm vui khi tôi học. Giai đoạn đó tôi lao đầu vào học dù biết là lần đầu tôi tự học nghiêm túc. Những niềm vui đã đến khi tôi tiến bộ lên từng ngày. Nhưng cho đến một mức độ nhất định, tôi bắt đầu trì hoãn. Và rồi cứ thế suốt hơn 1 năm sau, tôi vẫn trì hoãn dù biết là mình chỉ cần cố gắng thêm một chút nữa thôi.

Đến khi xem được Podcast của Anh Hiếu thì tôi đã phần nào giải quyết được sự lười của mình. “Làm thế nào để ép bản thân làm việc trong 5, 10 phút đầu? → Câu hỏi cũng chính là câu trả lời.”

Sau khi nghe được câu nói này thì tôi hoàn toàn bất ngờ, bất ngờ vì sự “đơn giản” nhưng lại không nhận ra. Lúc đó tôi càng thấm thêm câu nói của người cô truyền cảm hứng học cho tôi năm xưa: “Suy nghĩ dưới đất đi Đức, đừng bay trên trời nữa!”

Nhưng cũng chỉ được một khoảng thời gian ngắn sau đó thì tôi lại mắc bệnh cũ, tôi vẫn không thể xoay sở hết các công việc của mình. Lúc này, sau bao bài học, tôi biết rằng câu trả lời vẫn chỉ là những sự đơn giản xung quanh — những mảnh ghép còn thiếu. Tôi đã thử nhiều mảnh ghép khác nhau nhưng vẫn không mảnh nào khớp được.

Mọi chuyện bắt đầu từ quyết định nghỉ học của tôi. Tôi không còn cảm giác ỷ lại rằng sau khi tốt nghiệp sẽ có được việc làm dễ hơn nữa. Tôi nổ lực sẽ xây dựng những nền tảng tốt nhất cho cuộc đời mình và cả người tôi thương (nếu có). Tôi đã theo lối sống tối giản được một thời gian, tối giản cả về vật chất và tinh thần. Tôi tự hỏi nếu mình tối giản công việc của mình thì sao? Câu hỏi dẫn đến việc tôi đã liệt kê ra tất cả những đầu việc, những thói quen mà tôi đã không thể làm trọn vẹn nó khi xưa. Ngồi lại cùng phân tích lợi ích, rủi ro của từng đầu việc, nếu mình không làm thì tương lai sẽ ra sao ta? Hôm đấy tôi ngồi từ giữa trưa đến tối mới xong. Khi hoàn thành việc tối giản thì vẫn là cảm xúc rối bời giữa buồn và vui, nhưng lần này thì vui đã nhiều hơn rồi. Số đầu việc đã giảm chỉ còn khoảng một nữa, nhưng tất cả đều là những việc mà tôi rất thích làm.

Chắc có bạn sẽ nghĩ là kể từ đó tôi luôn hoàn thành công việc OK từ A đến Z. Nhưng sự thật không hẳn thế, tôi đã không còn trì hoãn nữa (kết quả tuyệt vời) nhưng tôi vẫn không hoàn thành các list mình đề ra, một số việc vẫn được đẩy qua ngày hôm sau. Chính vì những việc này đều là những việc mà tôi thích làm nên tôi luôn hạnh phúc khi làm nó. Một bài học tâm đắc mà tôi đã học được: “Đừng quá cứng nhắc với các việc mình đã đề ra, khi bạn đã tìm thấy niềm vui thì mặc kệ list đó đi.”

Việc tối giản công việc không giải quyết được vấn đề nhưng đã giúp tôi dành thời gian ngồi lại và phân tích kĩ càng các công việc đó, từ đó tìm ra Top N các việc mà tôi thích nhất.

Thật ra là tôi chỉ học 8-10 tiếng nghiêm túc mỗi ngày thôi, không phải ngồi cả ngày đâu, khoảng thời gian còn lại các bạn có thể bắt gặp tôi ngồi hoặc đi dạo như thằng tự kỷ ở công viên.

---

P.S. Ban đầu bài tôi định viết là “Ồn Ào và Tĩnh Lặng” để nói về cảm hứng học đặc biệt của tôi nhưng không biết vì sao mà lại bay qua đến đây rồi!!!

Quy Ước trong Văn Bản

Minh-Duc Bui — Sun, 16 Oct 2022 00:00:00 GMT

Trong lúc tìm kiếm Google để xem cách hoạt động của một số dấu câu, mục đích để xem mình đã dùng đúng chưa thì tôi nhận ra rằng: Google có rất ít thậm chí là đếm trên đầu ngón tay các bài viết về cách dùng các dấu câu trong ngữ cảnh Tiếng Việt. Tôi quyết định ngồi lại tìm hiểu từ nhiều nguồn khác nhau như những người viết chuyên nghiệp, các tài liệu Tiếng Anh tương đồng. Và cũng thật bất ngờ khi tôi vốn là người rất để ý đến ngôn từ, dấu câu nhưng vẫn mắc nhiều lỗi sai.

## **Disclaimer**

Như thường lệ, đây chỉ là những kiến thức mà tôi học được. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

## **1. Dấu câu**

### **1.1 Các dấu chấm, phẩy, chấm than, chấm hỏi, chấm phẩy**

Đây là các dấu câu được sử dụng nhiều nhất kể cả trong văn bản formal và informal. Các dấu câu này dùng để dừng/kết thúc câu. Dấu phải được đặt sát bên phải của từ đứng trước dấu câu đó rồi đến khoảng trắng.

Ví dụ sai:

Chúng ta đang “nhìn nhau” phải không ?

Tôi thích nhất là tâm lý học ,triết học , lịch sử và thiên văn học .

Ví dụ đúng:

Chúng ta đang "nhìn nhau" phải không?

Chủ đề tôi thích nhất là tâm lý học, triết học, lịch sử và thiên văn học.

### **1.2 Dấu hai chấm**

Dấu hai chấm có nhiều cách dùng khác nhau. Dấu hai chấm được đặt ngay sát phải của từ đứng trước nó.

#### **a. Dùng để liệt kê**

Ví dụ, cuộc sống tối giản mang lại cho tôi nhiều lợi ích: đơn giản đồ đạc, đơn giản tinh thần và đơn giản về suy nghĩ.

#### **b. Dùng để nhấn mạnh chỉ một thứ**

Ví dụ, có một thứ mà tôi quan tâm nhất hiện tại: trở nên hạnh phúc.

#### **c. Dùng để thuật lời nói hoặc trích dẫn**

Ví dụ, anh Hiếu từng nói: “Một cuộc đời đáng sống là một cuộc đời có thật nhiều ngày đáng sống.”

Phần này tôi thấy có nhiều người mắc lỗi sai (kể cả tôi). Dấu chấm cuối cùng phải được đặt phía trong dấu đóng ngoặc kép, không phải phía ngoài.

Ví dụ sai, anh Hiếu từng nói: “Một cuộc đời hạnh phúc là một cuộc đời có thật nhiều ngày hạnh phúc”.

#### **d. Dùng để liệt kê các ví dụ**

![](../../assets/blog/quy-uoc-trong-van-ban/img-1.png)

Hình trên dùng dấu hai chấm để đưa ra nhiều ví dụ. Trong trường hợp chỉ có một ví dụ, tôi tìm được nhiều cách viết khác nhau:

- Ví dụ, bạn sẽ làm gì khi có được tự do tài chính?
- Ví dụ: Chúng ta lạc đường mất rồi!
- Tôi thích về các chủ đề liên quan đến tâm lý ví dụ như các thiên kiến và ngụy biện.
- Hiểu được tầm quan trọng của đầu tư (ví dụ kiến thức và tài chính) là điều biết càng sớm càng có lợi cho mỗi người.

### **1.3 Dấu gạch chéo**

Dấu gạch chéo được dùng với nhiều mục đích khác nhau. Không có bất cứ khoảng trắng nào phía trước và sau dấu gạch chéo. Ta có các trưởng hợp sử dụng phổ biến:

#### **a. Dùng thay từ “hoặc”**

Ví dụ, Anh/chị hãy nêu cảm nhận của mình sau cơn mưa kỉ lục ở Miền Trung vừa qua.

#### **b. Dùng trong phân số và đơn vị vật lý**

Ví dụ:

3/4 số người được hỏi trả lời rằng họ không để tâm nhiều đến dấu câu.

Nếu bạn chạy xe quá 100 km/h trong thành phố thì tôi báo công an!

#### **c. Dùng để phân chia ngày tháng**

Ví dụ, 15/9/1945 Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện.

### **1.4 Dấu ngoặc đơn**

Ngay sau dấu mở ngoặc đơn thì từ được viết mà không có khoảng trắng và tương tự với ngay trước dấu đóng ngoặc đơn.

#### **a. Dùng để viết đầy đủ tên của cụm từ viết tắt**

Ví dụ, AI (Artificial Intelligence) ngày càng trở nên mạnh mẽ và đã vượt xa con người ở một số lĩnh vực nhất định.

#### **b. Dùng để đưa thêm thông tin chi tiết**

Ví dụ, José Mauro de Vasconcelos (tác giả của quyển sách “Cây cam ngọt của tôi”) đã mất vào năm 1984.

#### **c. Dùng để bình luận cá nhân**

Ví dụ, ngày xưa thì tôi là người sợ ma. (Giờ thì sợ hơn!)

#### **d. Dấu ngoặc đơn và các dấu chấm, chấm than, chấm hỏi**

Tình huống này được chia thành 2 loại:

- Câu trong ngoặc đơn là câu hoàn chỉnh. Lúc này các dấu câu khác phải nằm phía trước dấu mở ngoặc đơn, tương tự trường hợp số 3 (bình luận cá nhân).
- Câu trong ngoặc đơn không là câu hoàn chỉnh. Lúc này các dấu câu khác phải nằm bên phải của dấu đóng ngoặc đơn, tương tự trường hợp số 2 (đưa thông tin chi tiết).

### **1.5 Dấu ngoặc vuông**

Ngay sau dấu mở ngoặc vuông thì từ được viết mà không có khoảng trắng và tương tự với ngay trước dấu đóng ngoặc vuông.

Đối với ngoặc vuông thì mình chỉ biết dùng trong toán học, khi có nhiều biểu thức bao hàm nhau. Các biểu thức phía ngoài sẽ được viết bằng ngoặc vuông nếu có biểu thức phía trong viết ngoặc đơn.

Ví dụ, [(a*b) — (a/b)]

### **1.6 Dấu gạch nối**

Dấu gạch nối (-) được sử dụng để tách các âm tiết.

Ví dụ: nhân-sinh-quan, Cam-pu-chia,…

### **1.7 Dấu gạch ngang**

Hai bên trái phải của dấu gạch ngang (—) là khoảng trắng. Dấu gạch ngang dài hơn dấu gạch nối.

#### **a. Dùng để giải thích ý**

Ví dụ, tôi yêu vùng đất này — vùng đất tôi sinh ra và lớn lên.

#### **b. Dùng để liệt kê, thường trong văn bản hành chính**

Kính gửi:

— Ban giám hiệu trường X

— Chủ nhiệm lớp Y

#### **c. Trong một số ngữ cảnh khác**

Ví dụ:

- Thừa Thiên — Huế, Phan Rang — Tháp Chàm.
- Chuyến tàu Cát Linh — Hà Đông, chiến tranh Việt — Trung.

Trong trường hợp sử dụng với các giai đoạn thời gian hoặc số lượng thì sẽ không có khoảng trắng xung quanh.

Ví dụ:

Cuộc chiến tranh chống quân Mông Nguyên kéo dài từ 1258—1288.

Số lượng quân định ước tính 200.000—300.000 quân.

### **1.8 Dấu ba chấm**

#### **a. Vân vân**

Dấu ba chấm được đặt ngay sát bên phải của dấu phẩy (cần thêm dấu phẩy này khi liệt kê vân vân).

Ví dụ, chúng ta còn nhiều việc phải làm: A, B, C,…

#### **b. Dừng, ngập ngừng trong trò chuyện**

Ví dụ, anh ta đang nói và dường như nhớ ra thứ gì đó: “Chúng ta nên làm việc này trước…Để tôi suy nghĩ thêm.”

#### **c. Khi rút ngắn một trích dẫn dài**

Ví dụ, tôi thích nhất đoạn trò chuyện: “Mẹ ơi, đáng lẽ con không nên được sinh ra trên đời này…Ai đã ở trên đời, thì tức là người đó đều xứng đáng được sinh ra con ạ.”

## **2. Tiêu đề**

Tiêu đề không có quy tắc nhất định trong việc viết. Mình là một người khá thích quan sát các chi tiết nhỏ, nên việc nhìn tiêu đề này mình cũng đã làm được một thời gian tương đối. Nhìn chung thì tiêu đề được viết theo 3 cách phổ biến:

- Viết in hoa tất cả các chữ cái. Ví dụ, “QUY ƯỚC TRONG VĂN BẢN”.
- Viết in hoa tất cả các chữ cái đầu tiên. Ví dụ, “Quy Ước Trong Văn Bản”.
- Viết in hoa các chữ cái đầu tiên của những từ quan trọng. Ví dụ, “Quy Ước trong Văn Bản”.

2 loại mình thường gặp nhất ở những nơi “chuyên nghiệp” là số 1 và số 3. Lưu ý các dấu chấm cuối cùng trong các ví dụ trên được đặt phía ngoài dưới đóng ngoặc kép vì phần phía trong (tiêu đề) không phải là câu hoàn chỉnh.

## **3. Liệt kê**

### **3.1 Liệu kê các câu**

Trong trường hợp này thì các câu sẽ kết thúc bằng dấu kết thúc câu tương ứng với câu đó.

Ví dụ, mình cần tìm hiểu thêm các chủ đề sau:

- Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) để tạo ra hạnh phúc cho con người.
- Tìm hiểu sâu hơn về Chủ nghĩa Khắc kỷ.

### **3.2 Liệt kê các câu chưa hoàn chỉnh**

Trường hợp này thì các câu sẽ không cần dấu kết thúc câu.

Ví dụ, mình cần tìm hiểu thêm các chủ đề sau:

- AI
- Database
- Tableau

### **3.3 Liệt kê mang ý nghĩa hoặc**

Mình gặp trường hợp này trong Tiếng Anh và dần thấy nhiều người sử dụng trong Tiếng Việt hơn.

Ví dụ, vấn đề có thể sẽ tiến triển theo 2 hướng sau:

- Tiếp tục tìm hiểu sâu hơn để hiểu rõ, hoặc;
- Quay lại với đề bài tìm hướng giải quyết mới

## **4. Bàn luận về sử dụng dấu câu trong văn bản**

Tôi một phần đồng ý với quan điểm là chỉ cần sử dụng sao cho người khác hiểu là được. Tuy nhiên, trong từng tình huống thì lại khác nhau, tôi tạm chia văn bản thành 2 loại: văn bản không trang trọng và văn bản trang trọng.

- Văn bản không trang trọng: các tin nhắn bạn bè, cuộc nói chuyện bình thường,...
- Văn bản trang trọng: các báo cáo, thư từ,...

Ví dụ điển hình nhất của văn bản informal chính là các cuộc trò chuyện hằng ngày qua không gian mạng, lúc này chỉ cần dùng từ, dấu sao cho người đó hiểu là được. Tuy nhiên, để tạo thói quen đặt dấu câu chuẩn (chỉ cần các dấu phổ biến ở phần 1.1) thì khi tiếp xúc với các văn bản trang trọng sẽ tránh được tình trạng này. Tôi từng thấy nhiều bái báo, bài luận văn như vậy nên cũng có phần buồn.

Bên cạnh đó, tôi biết cũng có những người giống tôi: văn bản trang trọng mà không chuẩn thì không đọc nữa. (Tính hơi lạ, haha!)

---

P.S. Theo quy chuẩn thì các đoạn văn sẽ cách nhau chỉ bằng 1 phím Enter, tôi dùng 2 lần phím Enter chỉ với mục đích dễ nhìn. Nếu tôi có viết hoặc sử dụng sai mong các bạn góp ý và thông cảm.

Ngụy Biện Điểm Đến trong Hạnh Phúc

Minh-Duc Bui — Fri, 14 Oct 2022 00:00:00 GMT

### Disclaimer

Như thường lệ, đây chỉ là những kiến thức mà tôi đã học được, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

Bài viết có các luận điểm khá giống với bài số 10 - [Nhìn nhận sự hạnh phúc](https://minhduc2k31905.wixsite.com/minhduc/post/nh%C3%ACn-nh%E1%BA%ADn-s%E1%BB%B1-h%E1%BA%A1nh-ph%C3%BAc) trước đó.

### Arrival fallacy

Trong [bài viết trước](https://minhduc2k31905.wixsite.com/minhduc/post/nh%C3%ACn-nh%E1%BA%ADn-s%E1%BB%B1-h%E1%BA%A1nh-ph%C3%BAc) tôi có nói về việc tôi luôn tận hưởng những cuộc hành trình hơn và việc hướng tới đích đến. Sau bài viết đó, tôi đã trao đổi “chuyên sâu” với một vài người bạn. Một trong số họ đã nói về hiệu ứng tâm lý học có tên Arrival fallacy - Nguyện biện điểm đến đúng thứ mà tôi đang tìm kiếm.

> "Arrival fallacy is this illusion that once we make it, once we attain our goal or reach our destination, we will reach lasting happiness." - Tal Ben-Shahar, the Harvard-trained positive psychology expert.

Tạm dịch: Arrival fallacy là sự ảo tưởng rằng chỉ khi thực hiện được, khi đạt được mục đích hoặc đích đến thì chúng ta mới cảm thấy hạnh phúc lâu dài.

Nhưng khi đạt được mục đích, đích đến đó thì chúng ta lại nhận ra rằng nó không dài và không hạnh phúc như ta kỳ vọng. Chính hành trình đi đến đích đó mới là điều hạnh phúc nhất.

### Hạnh phúc lâu dài

Theo cá nhân tôi thì hạnh phúc lâu dài thì thứ khó có thể tồn tại hoặc có thể nói là rất khó vì chúng sẽ nhanh chóng biến mất hơn chúng ta tưởng tượng. Khi đạt được hạnh phúc mà hiện tại chúng ta cho là đáng giá đó, để rồi ta phải trải qua những ngày tháng khổ cực để theo đuổi nó. Và đến khi đạt được, chúng ta lại cảm thấy hụt hẫng, thất vọng vì nó không như những gì ta kỳ vọng - không xứng với những ngày tháng khổ cực ta đã trải qua. Ta tiếp tục đi tìm mục tiêu mới với kỳ vọng cao hơn để thoả mãn, bù đắp lại những gì ta đã mất. Đến cuối cùng, ta nhận ra rằng mình đã bỏ ra biết bao nhiêu thời gian, công sức trong sự khổ cực, đau khổ để chỉ để đổi lấy những "khoảnh khắc của cuộc đời".

Hồi còn nhỏ, mỗi khi thấy món đồ chơi nào đó mà mình thích thì tôi sẽ cố gắng bằng cách nào đó để ba mẹ có thể mua cho mình. Trong khoảng thời gian thuyết phục đó thì tôi đã đặt rất nhiều kỳ vọng, tưởng tượng ra những sự hạnh phúc khi có được nó. Tuy nhiên, chỉ một thời gian ngắn ngay sau khi có được món đồ chơi đó trong tay, tôi luôn nhận ra rằng niềm hạnh phúc, niềm vui khi dùng nó đã phai nhòa đi rất nhanh.

### Những hành trình

Các vấn đề trên hoàn toàn không cao siêu, chỉ là chúng ta không để ý đến chúng. Và khi đã nhận ra thì hành trình chính là thứ mang lại nhiều hạnh phúc nhất cho chúng ta. Nhiều hành trình cùng lúc sẽ giúp ta có thể tạo ra hạnh phúc bất cứ khi nào.

Tôi vẫn đang đi dạo trên những hành trình của mình. Bất kể hành trình đó ngắn hay dài, để bất cứ khoảng thời gian nào tôi cũng có thể lượm lặt được những điều hạnh phúc, dù nó chỉ là những điều nhỏ nhặt. Tôi không cần phải đi nhanh, không cần phải so sánh với hành trình của bất cứ ai, thứ tôi quan tâm chỉ là tận hưởng những khoảng thời gian đó.

Nhìn Nhận Sự Hạnh Phúc

Minh-Duc Bui — Sun, 09 Oct 2022 00:00:00 GMT

## Disclaimer

Như thường lệ, đây chỉ những quan điểm của cá nhân tôi, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

## 1. Quá trình nhìn nhận hạnh phúc

Hạnh phúc vẫn luôn là một trong những cảm xúc tuyệt vời nhất của con người.

Khi còn là người tiền sử, những cảm xúc đó có thể đến từ: tìm được thức ăn, gặp được bạn đời, được cha mẹ chăm sóc,… Theo dòng thời gian của lịch sử, trí khôn của chúng ta đã tăng lên, chúng ta nhìn nhận sự vật, hiện tượng cũng xa hơn. Không còn đơn thuần là chỉ tìm kiếm thức ăn, mà còn dự trữ, trồng trọt, chăn nuôi,… để phục vụ mục đích lâu dài.

Trong giai đoạn tiến hóa đó, sự hạnh phúc của con người cũng được nhìn nhận dần khác đi. Không những là hạnh phúc nhất thời mà còn là dài hạn. Không những là hạnh phúc đến từ việc tìm được thức ăn, mà còn là nhiều hạnh phúc khi luôn có thức ăn để dùng. Chúng ta có cả sự ngắn-dài hạn trong hạnh phúc.

## 2. Góc nhìn cá nhân

Phần 1 vừa rồi đã khái quát được quá trình thay đổi của sự hạnh phúc. Phần này tôi sẽ đưa ra góc nhìn của cá nhân.

### 2.1 Con người đi tìm từ hạnh phúc này đến hạnh phúc khác

Khi còn nhỏ, chúng ta hạnh phúc nhất thời khi đạt được điểm cao, được cha mẹ mua cho món đồ chơi,… đến hạnh phúc dài hạn là kỳ nghỉ hè, thời gian đầu dùng những món đồ mới. Tại sao lại là thời gian đầu? Vì khi con người muốn một thứ gì đó, họ chỉ đơn giản là nghĩ đến cảm giác hạnh phúc khi có được món đồ đó chứ không nghĩ về cảm giác khi dùng món đó lần thứ 10, 20, 100,… Nghĩ về cảm giác khi dùng món đồ nào đó trong tương lai nhiều lần là rất khó, nhưng nếu làm được thì nó sẽ thay đổi phần nào quyết định mua nó ở hiện tại. Quay lại vấn đề, chúng ta đi tìm hạnh phúc dài hạn trong tương lai nhưng lại ít khi quan tâm đến thời gian từ đây đến tương lai đấy. Có chăng thì đó chỉ là hạnh phúc nhất thời, rồi cũng sẽ phai nhòa rất nhanh.

Và lớn lên, chúng ta đi tìm hạnh phúc từ việc có một công việc sau khi ra trường, đến có được một gia đình hạnh phúc, mua được nhà cửa, xe hơi,… Chúng ta hầu như vẫn chưa nghĩ nhiều đến hạnh phúc khi còn học Đại học, hạnh phúc khi đi làm sau khi có được việc, hạnh phúc sau hôn nhân, sau khi có nhà, xe,…

### 2.2 Hạnh phúc là đích đến

Chúng ta vẫn thường suy nghĩ rằng hạnh phúc chính là phần thưởng ở đích đến. Đích đến đó có thể là: thăng tiến trong công việc, mua được nhà, được xe,… Những đích đến đấy hoàn toàn không có gì là sai, nếu có sai thì đó là do cách ta nhìn nhận. Chúng ta đã quên đi sự hạnh phúc trên chặn đường đấy mà chỉ tập trung vào điểm cuối.

### 2.3 Một cuộc đời đáng sống

“Một cuộc đời đáng sống là một cuộc đời có thật nhiều những ngày đáng sống” - Apo Nguyen.

Đã có một bước chuyển mình lớn trong tôi sau khi tôi học được điều này. Từ thời điểm đó, tôi bắt tay ngay vào việc chuẩn bị hành trang để bắt đầu một trong những chặn hành trình dài nhất và có lẽ là đến hết phần còn lại đời của tôi - hành trình thu thập những ngày hạnh phúc.

### 2.4 Thu thập những ngày hạnh phúc

Tôi cũng đã từng là người chỉ nhìn vào tương lai mà quên mất hiện tại. Ở giai đoạn xấu nhất thời đi học, tôi chỉ biết ngày qua ngày đến trường cùng với những thứ mà tôi chẳng muốn học với hi vọng đến kỳ nghĩ hay chuyển lớp, chuyển trường. Ngày tháng trôi qua và tôi đã được đền đáp nhờ sự kiên nhẫn của mình.

Đến khi hiểu được lí tưởng sống, mọi thứ tôi quan tâm chỉ là làm cho mình được hạnh phúc, rồi dùng sự hạnh phúc mình có để mang đến nhiều người hơn. Và cách để trở nên hạnh phúc của tôi đó là có thật nhiều những ngày hạnh phúc - một khái niệm mà tôi đã học được từ anh Apo. Ngày hạnh phúc ở đây là những ngày mà ta luôn có sự hạnh phúc. Có thể chỉ cần là những điều nhỏ nhặt, tập hợp những hạnh phúc nhỏ nhặt đấy sẽ tạo nên những sự hạnh phúc lớn hơn. Tôi có một trang Notion - nơi vào mỗi cuối ngày tôi sẽ liệt kê ra tất cả những hạnh phúc nhỏ nhặt trong ngày, những điều đó có thể là: đi dạo quanh công viên, ở nơi có nhiệt độ 24°C, được gặp những người bạn, vẫy tay chào ai đó, nhận được lời cảm ơn,… Đây đều là những điều rất bình thường nhưng nếu liệt kê chúng lại vào cùng một thời điểm sẽ càng mang lại nhiều sự hạnh phúc hơn. Sau đó tôi sẽ chấm điểm ngày hôm đó trên thang điểm mà tôi đã đặt ra.

100 Questions Who Am I

Minh-Duc Bui — Tue, 04 Oct 2022 00:00:00 GMT

Hôm nay là 22h28, 10/7/2022. Sau khi đọc về bài viết tương tự của anh Apo từ blog của anh mình cũng đã quyết định thực hiện trả lời các câu hỏi này cho chính bản thân mình.

Mình sẽ update thêm hằng năm để so sánh với bản thân mình, mình chỉ update những quan điểm mình có câu trả lời khác đi.

---

1. Đã hôn ai bao giờ chưa?

Rồi.

2. Có ý định lấy vợ không? Năm bao nhiêu tuổi?

Có, sau khi tự do tài chính.

2024 - Câu hỏi là năm bao nhiêu tuổi mà thẳng ở trên bảo tự do tài chính. Có, khoảng 30-35.

3. Đi ngủ có bao giờ nude không?

Có.

4. Điều ám ảnh nhất từ bé đến giờ là gì?

Lúc ba nhập viện.

5. Mối tình đầu là ai?

Năm lớp 7 với 1 em lớp 6.

6. Có bao giờ ngắm sao một mình chưa?

Chưa (không thích ra ngoài ban đêm, sợ ma).

7. Có yêu thích sự tĩnh lặng của màn đêm không?

Có. Hiện tại cũng đang rất yên tĩnh.

8. Thích vị gì?

Ngọt.

2023 - Vô vị.

2024 - Không biết!

9. Tên những con pet ở nhà?

Bi, Bo, Bạc Xỉu, Sữa Đá.

10. Có biết lái xe ôtô không?

Không. Mới năm nhất học lái chi sớm.

2024: Bằng xe máy còn chưa thi kakaka!

11. Có ý định giết một ai chưa?

Hồi trẻ trâu thì có.

12. Hình mẫu nào muốn trở thành?

Bản thân mình.

13. Màu đen và màu trắng thích màu nào hơn?

Đen.

14. Vàng hoe có phải là ngu dốt không?

Không hiểu câu hỏi.

15. Thích tóc thế nào?

Hồi xưa quan tâm tóc dữ lắm, 2 tuần hớt 1 lần. Từ năm 12 thì không còn quan tâm nữa.

2023 - Quan tâm để nó không bay tùm lum là Ok.

16. Loại nước hoa ưa thích là gì?

Không nhớ tên.

17. Thời trang để lại nhiều ấn tượng nhất?

Hiện tại trong đầu chẳng có tý gì về thời trang.

2023 - Minimalism.

18. Bài nhạc hay nghe gần đây nhất?

[Video](https://www.youtube.com/watch?v=5VzdZhPjk74&list=RD5VzdZhPjk74&index=4)

2023

[Video](https://www.youtube.com/watch?v=gK0I0dHc3Uk&ab_channel=DanielDang)

2024

[Video](https://www.youtube.com/watch?v=J6qIzKxmW8Y&list=RDJ6qIzKxmW8Y&start_radio=1)

19. Kỉ niệm đẹp nhất từ trước đến giờ?

Khoảng thời gian cấp 3.

2023 - 4 tháng sau khi Gap year đến hiện tại. Đây là khoảng thời gian với mình là vô giá, mình được học và tiếp cận với những tri thức cũng vô giá. Nếu không có quyết định Gap year ngày ấy thì chắc chắn mình của tương lai sẽ rất hối hận. Bạn ngày ấy à, cảm ơn bạn đã đưa ra một quyết định mạo hiểm như vậy mà vẫn giữ được những chuỗi ngày hạnh phúc của bạn.

2024 - Sau khi Gap year được 5 tháng thì mình vào học lại vì stress và kiến thức chưa đủ để đi làm. Sau khi học được 1 kỳ học 3 tháng thì mình quyết định dừng hẳn luôn để tập trung cho việc tự học (lúc đó mình chỉ mới tự học được khoảng 1 năm, vẫn còn khá ít, thôi thì thử học thêm 1-2 năm nữa xem sao). Cảm ơn tôi vì đã chọn điều sáng suốt, giờ đây tôi đã có thể kiếm tiền bằng chính đam mê của mình.

20. Thích ngồi ngắm mưa không?

Maybe.

2023 - Có.

2024 - Không.

21. Những lúc buồn hay làm gì?

Thiền.

2023 - Chạy bộ nghe sách nói hoặc thiền.

2024 - Đạp xe vòng vòng ngắm cảnh hehehe.

22. Những lúc vui hay làm gì?

Làm gì thì mới vui chứ, câu hỏi gì vậy?

23. Đã từng yêu đơn phương một ai chưa?

Rồi.

24. Số đo 3 vòng?

Chưa đo, nhưng chắc cũng chuẩn lắm.

25. Tự hào điều gì nhất ở bản thân?

Khả năng tự học.

26. Ghét điều gì nhất ở bản thân?

Lười biếng.

2023 - Hết lười rồi nhé, đang yêu đời lắm!!!!

2024 - Học nhiều quá không tập trung vào một số thứ khác được.

27. Món ăn nào cảm thấy khó nuốt nhất?

Món đã từng ăn mà khó nuốt nhất chắc là gan.

28. Món ăn nào kết nhất?

Cơm sườn. Cuộc đời gắn liền với nó.

2023 - Tui đang học nấu ăn, thằng 2022 chờ tau trổ tài.

2024 - Haha thằng 2023 cùi bắp, hứa học mà chỉ học được có vài món cơ bản lêu lêu!

29. Dậy thì lúc bao nhiêu tuổi?

Chắc là lớp 6-7.

30. Đi tắm cởi áo trước hay cởi quần trước?

Áo.

31. Có bao giờ hành động như một con nít giữa chốn đông người chưa?

Có, hơi quê.

32. Có lúc nào khóc trong lớp học chưa?

Có, lớp 4-5 gì đó, đấm nhau với thằng kia rồi mình khóc. Đồ mít ướt.

33. Thầy cô nào ngưỡng mộ nhất?

Thầy Bình dạy hóa cấp 3.

34. Tác phẩm văn học nào ưa thích nhất?

Chắc là không có rồi, anti-Văn THPT.

35. Có thích đọc truyện trinh thám không thế?

Không.

36. Thích lái xe hay để người khác chở?

Lái.

37. Thích màu gì nhất?

Màu đen.

38. Loài hoa gì ghét nhất?

Không quan tâm nhiều cho lắm nên chắc là không có.

39. Có biết Marc Levy là ai không?

Chịu.

40. Ai là người yêu quý nhất trong nhà?

Ba.

41. 1 nam và 1 nữ đang sắp chết đuối, sẽ cứu ai trước nào?

Ai gần hơn.

42. Đã đua xe bao giờ chưa?

Rồi, lớp 9. Bữa đó chạy chắc cũng ~100km/h. May không tông ai.

43. Trốn nhà đi chơi với bạn bao giờ chưa nhỉ?

Trốn đi chơi điện tử thì có (tiệm điện tử kế bên nhà).

44. Lúc này đang nghĩ về ai thế?

Ba.

2023 - bạn tôi.

2024 - bạn tôi!

45. Đêm dài hơn hay ngày dài hơn?

Đêm, áp sô lúc ly.

46. Đất nước nào muốn đến nhất?

Canada.

2023 - Châu Âu.

2024 - Châu Âu, Thụy Sĩ.

47. Nơi nào ở Việt Nam muốn ở suốt đời?

22 năm chưa đi chơi đâu quá 100km quanh nhà.

2023 - Miền quê thanh bình ở tỉnh lẻ nào đó.

2024 - Miền quê thanh bình ở Thụy Sĩ.

48. Đã bao giờ có ý định tự tử chưa?

Có, hồi trẻ trâu. Hồi xưa cứ lâu lâu là có tín hiệu vũ trụ gửi đến. Nhận thấy bản thân chả có lý tưởng sống, chết đi cho nhanh. Giờ hết bị rồi, bí ẩn thật.

49. Có nghĩ rằng tiền bạc là đi đôi với hạnh phúc không?

Tùy, nhưng có tiền thì hạnh phúc dễ hơn.

2023 - Tùy, có tiền thì dễ hạnh phúc hơn, không có vẫn hạnh phúc được.

2024 - Có, không có tiền thì hạnh phúc chỉ là hạnh phúc của trẻ trâu.

50. Đêm trung thu có thích rước đèn không?

Không, sợ ma.

51. Thích làm gì trong ngày 14/2?

Đi chơi với người yêu. À mà mình làm gì có người yêu.

2023 - Ném dép.

![](../../assets/blog/100-questions-who-am-i/img-1.jpg)

2024 - Ném dép

![](../../assets/blog/100-questions-who-am-i/img-2.jpg)

52. Sẽ làm gì nếu có 1 triệu đô?

Nếu tự nhiên có thì báo công an, còn;

Nếu tích lũy đạt được thì nghỉ hưu là vừa.

53. Nếu chỉ còn có thể sống được 1 ngày thì sẽ làm gì?

Gặp gia đình, bạn bè lần cuối. Sau đó thì nằm tưởng tượng 1 câu truyện fantasy có mình làm nhân vật chính (cái này thường làm lúc rảnh, hoặc tối ngủ không được).

54. Giữa thương 1 người mà không nói ra được và thương 1 người mà không được đáp lại, điều nào sẽ buồn hơn?

Số 1.

55. Thích ngắm bình minh trên biển không?

Không.

56. Giữa tình bạn và tình yêu nếu phải lựa chọn sẽ chọn cái nào?

Tình yêu.

57. Trước tới giờ làm điều gì cảm thấy hối hận nhất?

Làm ba mẹ buồn.

58. Nếu bây giờ được 1 điều ước, sẽ ước gì?

Tự do.

59. Thích ngày nào nhất trong năm?

Giao thừa.

2023 - Ngày nào cũng yêu đời.

2024 - Bất kỳ ngày nào.

60. Bánh mì và tình yêu, sẽ chọn cái nào?

Tình yêu.

61. Giả sử có một người chạy đến bên tát cho một phát rõ đau rồi nói: “Em yêu anh!” – Bạn sẽ làm gì?

Báo công an.

62. Có bao giờ nghĩ mình sẽ mang 1 giới tính khá chưa????

Không.

63. Con chó dại là con chó gì?

Chó không khôn.

64. Những lúc vui nghĩ đến ai?

Nghĩ đến ai mới vui chứ?

65. Có bao giờ hỗn láo với ba mẹ chưa?

Có.

66. Đã từng có bao nhiêu người yêu rồi?

67. Giả sử con vật nuôi thân yêu bị chết, có khóc nhiều không?

Không.

68. Có niềm tin vào tình yêu vĩnh cửu không?

Không.

69. Con mèo hay con chó trung thành hơn?

Con chó.

70. Việc điên nhất từng làm?

Đấm nhau với thằng bạn.

71. Có thích để đầu trọc lóc cho yêu đời không nhỉ?

Không.

72. Biết chơi nhạc cụ nào không?

Không, nhưng muốn lắm.

73. Thích nhạc cụ nào nhất thế? Vì sao?

Không có.

74. Đã từng đoạt huy chương của bất kỳ môn thể thao nào chưa?

Thể thao thì chưa có.

75. Vấn đề quan tâm nhất hiện nay?

Hành trình tìm hạnh phúc.

2023 - Hành trình lượm lặt những ngày hạnh phúc.

2024 - Hành trình lượm lặt những ngày hạnh phúc và hành trình của kẻ lạ thường.

76. Hay tự dằn vặt mình bằng những chuyện không đâu?

Có.

2023 - Không.

2024 - Hơi hơi nhưng mà cũng qua nhanh.

77. Có giỏi trong chuyện an ủi và thấu hiểu bạn bè không?

Chắc là 1 chút.

78. Thế nào là một người bạn tốt?

Lúc buồn mình nghĩ đến.

79. Làm gì khi biết một người bạn tìm cách hãm hại mình? Có buồn không?

Ngăn chặn. Có.

80. Nghĩ gì về les or gay?

Tôn trọng. Nhưng cũng không quan tâm cho lắm.

81. Trứng có trước hay vịt có trước?

Tưởng câu hỏi là trứng và gà, mà thôi chốt vịt (có xem chứng minh đâu đó rồi).

82. Thích ma hay những chuyện kỳ dị lạ thường không?

Tui sợ ma.

83. Đã bao giờ gặp ma chưa?

Chưa, mong là đừng gặp.

84. Món quà quý nhất từ bé đến giờ?

Máy tính ba mẹ mua cho hồi 5 tuổi.

85. Nấu ăn giỏi không!

Không biết nấu, tương lai có thời gian sẽ nấu.

2023 - Tao đang tập nấu nhé thằng 2022.

2024 - Lêu lêu nấu được có vài món.

86. Muốn điều gì nhất ở những người bạn?

Tin tưởng.

87. Có bao giờ đi một mình trong đêm không?

Tui sợ ma lần n.

88. Nghĩ gì về việc tai đeo headphone, bước đi một mình trong mưa?

Headphone không có chống nước thì ngu, còn;

Nếu có thì khùng.

89. Thường tự an ủi bằng cách nào?

Tương lai vẫn còn đó.

2023 - If you focus on what you lack, you lose what you have. And If you focus on what you have, you gain what you lack.

2024 - Everything happens for a reason.

90. Điều không bao giờ quên?

Ngày ấy.

2024 - Ngày ấy, sao thằng 2023 không trả lời?

91. Có nghĩ rằng mình đẹp không?

Có!

92. Quay cóp lần đầu tiên là khi nào thế?

Lớp 8 maybe.

93. Thích hôn không?

Có, hỏi thừa!

94. Hôn lips on lips hay tongue on tongue?

Tongue on Tongue 🌚

2024 - ToT and đúng người.

95. Có biết Cô giáo Thảo là gì không?

Nhỏ có nghe, nhưng chưa search google.

96. Định nghĩa tình yêu đi nào?

Cùng chung lý tưởng cuộc đời, cảm thấy an toàn bên người đó, người đó làm mình hạnh phúc (và ngược lại).

2023 - Như trên và bổ sung, mỗi người phải hạnh phúc sẵn trước khi đến với nhau.

2024 - Ở trên chuẩn quá không thêm được nữa kakaka!

97. Bạn xấu nhất khi nào?

Khi soi gương.

98. Khi nào thì bạn thấy mình dễ thương nhất?

Lúc nào chả dễ thương.

99. Điều bạn muốn làm nhất lúc này?

Đi ngủ.

2023 - Đi ngủ.

2024 - Đi tắm.

100. Điều bạn muốn nói nhất lúc này?

Cảm ơn bạn đã đọc đến đây. Chúc bạn buổi gì đó bình yên.

2023 - Cảm ơn bạn đã ghé qua, chắc người ghé qua đầu tiên cũng phải vài năm nữa haha!

2024 - Cảm ơn bạn đã đọc những thứ ngớ ngẫn của mình, chắc bạn vẫn chưa tìm ra chỗ này đâu hahahaha!

11h11 rồi, buồn ngủ quá.

Take a nap!

Easing - Xoa Dịu

Minh-Duc Bui — Sat, 01 Oct 2022 00:00:00 GMT

Như thường lệ, đây chỉ những kiến thức mà tôi đã học được và áp dụng vào cuộc sống, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

Hành trình cuộc đời là hành trình dài nhất, gian nan nhất và cũng mang lại nhiều cảm xúc nhất đối với mỗi con người. Dù xuất phát điểm chúng ta có là ai, chúng ta có được những lợi thế bất công gì thì vẫn luôn hướng tới sự viên mãn. Một hạnh phúc viên mãn bên người mình thương, một gia đình hay rộng hơn là cuộc đời viên mãn. Để có được sự viên mãn đấy thì đã có rất nhiều những đau khổ đã phải trãi qua. Đau khổ vừa cản trở và cũng vừa thôi thúc chúng ta tiến lên phía trước.

Vượt qua đau khổ là điều ta cần làm, nhưng lại hiếm ai nhận ra rằng những sự xoa dịu từ người khác càng làm chúng ta đau khổ hơn. Sự xoa dịu như những căn liều tạm bợ, chỉ cần một cơn gió cũng đủ làm nó đổ sập. Nếu muốn thay đổi tâm trạng và thư giãn thì xoa dịu là hoàn toàn tốt, nhưng nếu muốn giải quyết rắc rối hay thoát khỏi đau khổ thì đây không phải là phương án tối ưu.

Giả sử có một người đang gặp đau khổ về vấn đề gia đình, những lời xoa dịu từ người khác lúc này chỉ làm người đó cảm thấy dễ chịu hơn mà hoàn toàn không giải quyết được vấn đề. Thậm chí nếu lời xoa dịu đấy bao hàm cả lời khuyên, thì cũng hãy cân nhắc rằng người đang cho mình lời khuyên họ có thực sự trải qua những cảm giác đấy chưa. Tôi thường thành thật nói với người khác nghe rằng mình chưa có kinh nghiệm ở phần này hơn là việc cho họ những lời khuyên làm thử cái này, cái kia xem thế nào. Bởi thà rằng không chỉ đường cho họ để họ tự tìm tòi còn tốt hơn nhiều so với việc chỉ sai để rồi họ bị lạc đường. Lúc này, người kia sẽ có những suy nghĩ tiêu cực về mình, mối quan hệ đấy cũng rời xa nhau. Chúng ta có thể mất đi nhà cửa, tiền bạc nhưng hãy đừng để mất tư cách của mình.

Sự xoa dịu chỉ càng làm ta đau khổ hơn. Khi rơi vào khủng hoảng, ta thường có xu hướng coi sự xoa dịu như chiếc phao cứu sinh. Sự xoa dịu lúc đó dẫu sao cũng chỉ mang tính chất nhất thời nên nỗi buồn sẽ không bao giờ tan biến. Càng có nhiều bận tâm ập đến, ta tìm kiếm sự xoa dịu, khủng hoảng vì xoa dịu không giải quyết được vấn đề, ta tiếp tục muốn được xoa dịu nhiều hơn. Tất cả tạo nên một vòng tuần hoàn.

Càng cảm thấy khổ sở, càng không được tìm đến sự xoa dịu. Lúc này, chìa khóa giải quyết vấn đề chính là sự chữa lành.

Kì Quân Sự Ngắn Ngủi

Minh-Duc Bui — Sat, 24 Sep 2022 00:00:00 GMT

Học phần quân sự kéo dài trong 4 tuần và cũng là học phần bắt buộc để mình có thể tốt nghiệp. Nhiều kỉ niệm đã trôi qua, vui buồn lẫn lộn (nhưng chắc buồn nhiều hơn). Thoạt đầu, mình thật sự không thích học quân sự, mình không thích phải ở KTX với nhiều người, mà kể cả có được về nhà thì quảng đường đi lại 23km cũng đủ làm mình bất lực.

4h30 sáng ngày 12/9, mình bắt đầu khởi hành. Mình đến nơi vào khoảng 5h30 trong khi 7h30 mới tập trung. Mình đến sớm đến nổi chỉ có vài cô chú tập thể dục ở quanh đó, tất cả còn lại đều là sự tĩnh lặng - một không gian mình rất thích. Mình ngồi đó tận hưởng những giây phút hiếm hoi.

Sau khi nghe quy chế xong thì mình được lên phòng nghỉ trưa. Không gian phòng không đến nổi tệ, cho đến khi mình ra khu vệ sinh phía sau… chắc mình không cần giải thích thêm nữa đâu. Hì hục dọn dẹp xong chạy đi cantin ăn trưa liền. Nhà ăn vừa rộng mà còn nhiều món ăn, loay hoay một hồi lâu mình chọn món sườn ram với trứng chiên. Đây có thể nói là một trong những món ăn ngon nhất mà mình được ăn, để mà suốt 3-4 ngày kế tiếp dù ăn trưa hay tối thì mình vẫn chỉ ăn đúng món đó.

Buổi tối mình được tự do làm các việc riêng, lúc này các bạn trong lớp thường tụ tập lại với nhau để hát hò hoặc là chơi các trò chơi tuổi thơ với nhau. Đó là những khoảng thời gian hạnh phúc mà mình rất quý trọng. Mình cũng đã đi dạo quanh khuôn viên để “suy nghĩ về cuộc đời” nhưng vì bản tính sợ ma mà cứ đi được một tý lại chạy vèo về.

Ngoài những khoảng thời gian đó, mình thường tìm 1 chiếc ghế đá bên bờ hồ để tận hưởng sách. Mình đã đọc quyển “Hiểu về trái tim” của thầy Minh Niệm vào thời gian đấy. Đây có thể nói là quyển sách chứa đựng rất nhiều hàm ý, mình đã phải đọc mỗi phần 3-4 lần mới có thể hiểu được phần nào. Đọc được 1-2 câu lại phải lấy tay chống cằm rồi suy nghĩ về cuộc đời. Cả buổi tối dường như mình chỉ đọc được 2-3 trang sách, nhưng những kiến thức mà mình nhận được thật không thể cân đong đo đếm được.

Kết thúc tuần học đầu tiên vào chiều thứ 6, mình được về nhà. Ngay sau buổi học chiều hôm đó, mình liền cuốn gối lên đường về lại căn phòng trọ. Mình khá thích mưa, nhưng chỉ thích ngắm thôi chứ chạy xe ngoài đường là bệnh chắc (dù có áo mưa hay không). Và chuyện gì đến cũng sẽ đến như lẽ tự nhiên, trời đỗ con mưa to mà còn lâu như Tết Congo. Lúc đó mình phải chở vali ở phía sau nên sợ ướt, thế là mình quyết định dừng trú mưa ở chân Cầu Ông Lãnh. Chờ mãi gần 30p nhưng trời vẫn không tạnh, thôi thì cũng gần tới nhà rồi, mình lên xe về luôn. Kết quả khá “êm đẹp” là mình bệnh liệt giường 4 ngày kế tiếp.

Mình phải quay lại khu quân sự trước 6h chiều ngày chủ nhật. Cả hôm chủ nhật mình chỉ nằm ở phòng đợi cơ thể đỡ hơn rồi đi mua thuốc để chiều còn đi. Tuy nhiên thì mình đã nằm từ sáng đến chiều, từ chiều đến sáng hôm sau, và cứ thế… mình bỏ lỡ mất tuần học tiếp theo. Nằm trên giường, lặng lẽ nhìn thời gian trôi qua, chỉ biết thở dài rồi cứ cho nó chảy tiếp. Những lúc như thế, chỉ ước rằng có một người có thể chăm sóc mình, như sự thật không như mong đợi. Mình thường tìm các câu nói để động viên bản thân, và vào thời điểm đó mình đã chọn câu nói của Anh Hiếu: “*Hành trình gian nan nhất là hành trình một mình. Nhưng nó cũng là hành trình làm ta mạnh mẽ nhất*”. Tối hôm đó mình đã quyết định sẽ dừng kì học quân sự. Tuy chỉ mới một tuần trôi qua nhưng mình đã rất hạnh phúc vì đã tìm ra câu trả lời cho việc gap year của mình.

Giai Đoạn Hikikomori Đầu Tiên

Minh-Duc Bui — Wed, 07 Sep 2022 00:00:00 GMT

Như thường lệ, đây chỉ là những cách sống mà tôi chọn, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

Đầu tiên theo tôi thì “Hikikomori là hiện tượng mà con người tự giam cầm mình trong một không gian nào đó tách biệt với xã hội trong một thời gian dài”. Với quan điểm cá nhân của mình thì đây chính là 1 khoảng thời gian tuyệt vời để một người có thể đối mặt với chính bản thân mình - 1 trạng thái của việc thiền. Đây là thời gian để con người có thể trả lời cho một số câu hỏi về chân lý cuộc đời: “Tôi là ai?”, “Tôi sống để làm gì?”, “Tôi cần những gì?”,… những câu hỏi tưởng chừng ai cũng có thể trả lời được ngay tức khắc, nhưng nếu ngồi lại và suy nghĩ thật kỹ về nó thì quả thật là rất khó.

Giai đoạn Hikikomori đầu tiên của tôi diễn ra trong khoảng những năm tháng thời cấp 2. Đó là những năm tháng không niềm vui, không bạn bè nhưng cũng chẳng hờn trách hay thù hận ai. Tôi chọn nhốt mình trong phòng ngày qua ngày. Thời gian đầu, ba mẹ cho phép tôi dùng điện thoại thông minh, thế nhưng tôi lại chỉ biết dùng nó để chơi các trò chơi, chúng tuy không phải là những trò chơi nhảm nhí nhưng chơi thời gian dài thì câu trả lời là ngược lại.

Đến khi vào năm học chính thức, ba mẹ bảo rằng tôi chỉ dùng được điện thoại vào các ngày cuối tuần. Tôi cũng đã rất buồn, vì nó là thứ duy nhất cho tôi những “người bạn”. Nhưng rồi, với bản năng vốn có của mình, tôi liền hì hục bắt đầu đi tìm những thứ mới làm tôi hạnh phúc. Tôi dừng lại ở chiếc tivi trong phòng ba mẹ, đó là chiếc tivi có thể xem được YouTube. Chỉ vậy thôi, bấy nhiêu là quá đủ với tôi. Và thế là những năm tháng sau đó, người bạn này đã mang đến cho tôi rất nhiều những niềm đam mê trong cuộc sống.

Tôi bắt đầu với sử học và địa lý học, tuy 2 môn này tôi học cũng bình thường ở trường nhưng khi tự học được thì quả thật rất khác. Từ Việt Nam đến thế giới, mỗi khi nhắc đến đâu tôi cũng điều có thể kể tên và lịch sử hình thành của các di tích, các danh lam thắng cảnh. Tôi không có ý nói rằng mình giỏi hay như thế nào, vì đây chỉ là những niềm vui của tôi mà thôi. Lúc đấy tôi cũng bất ngờ rằng các kiến thức mình học trên lớp nay mai là quên mất thế nhưng những thứ này lại không. Mãi đến sau này, khi khôn hơn 1 tý thì tôi mới biết nó đều xuất phát từ 2 chữ đam mê. Chính đam mê đã giúp tôi lưu giữ những tri thức đấy, thậm chí đến cả bây giờ, vì vẫn giữ được sự đam mê nên tôi vẫn có thể nhớ rất nhiều về chúng. Chính những đam mê này đã góp phần tạo nên những ngày hạnh phúc trong cuộc đời hiện tại của tôi. Mỗi khi xem được 1 thông tin nào đó trên YouTube hoặc sách báo mà tôi đã từng biết đến trước kia. Sau khi đọc xong tôi liền nghĩ thầm rằng: “Quả như trí nhớ mình dự đoán”, cứ mỗi lần như thế tôi đều “đánh dấu” ngày hôm đấy của tôi chính là một ngày đáng sống. Đó là một cảm giác nằm ngoài tầm hiểu biết hiện tại của tôi, một cảm giác của sự hạnh phúc. Tôi không biết dùng từ gì để diễn tả nó, nhưng tôi sẽ tìm kiếm ra câu trả lời sớm thôi!

Để tránh gây nhàm chán, hẹn các bạn ở bài viết tiếp theo về hành trình khám phá những đam mê!

Lí Tưởng Cuộc Đời

Minh-Duc Bui — Sat, 03 Sep 2022 00:00:00 GMT

Như thường lệ, đây chỉ những lối sống mà tôi chọn, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

Những mục tiêu, lí tưởng của cuộc đời luôn là những thứ mà con người hướng tới. Nó giúp ta tìm ra những niềm đam mê, những thú vui, những người bạn,… và cùng với các chân lí khác, tất cả tạo thành một đời người. Cuộc đời mà không có nó chắc hẳn sẽ rất “nhàm chán”.

Theo tôi, những lí tưởng của cuộc đời chia làm 2 loại, bằng vốn từ của mình tôi dùng:

1. Time ideal
2. Timeless ideal

Time ideal là những lí tưởng mà chúng ta có thể đạt được thông qua thời gian. Đó có thể là một điểm số mong ước, một cơ thể khỏe mạnh, một gia đình hạnh phúc,… Nhìn chung, tất cả đều là những lí tưởng làm ta hạnh phúc hơn. Tuy nhiên, những lí tưởng mà ta có thể có được thông qua thời gian thì chúng cũng có thể mất đi thông qua thời gian. Tưởng tượng rằng bỗng một ngày bạn phát hiện ra mình đang mắc bệnh ung thư và không còn nhiều thời gian cho cuộc đời này nữa. Những năm tháng cuối cùng đấy, bạn sẽ dằn vặt bản thân mình rằng mình sẽ không thể tiếp tục với những lí tưởng đấy nữa. Mảng đất nghĩa trang nơi bạn yên nghỉ sẽ là một mảnh đất đáng giá. Nó chứa đựng những ước mơ chưa thực hiện, những hoài bão còn dang dở,… Và vào thời gian đấy, bạn sẽ cảm thấy suffer!

Trái lại với Time ideal, Timeless ideal là những lí tưởng mà bạn có thể được nó mà không cần thông qua thời gian. Một ví dụ trực quan đó chính là việc học. Học là một hành trình mà trên chặn đường đấy, bạn có thể “hoàn thành” nó ở bất kỳ thời điểm nào. Vẫn là câu truyện ở trên, nhưng những năm tháng cuối cùng đấy, bạn nhận ra mình hoàn toàn đã đạt được lí tưởng đó. Và mảnh đất nghĩa trang nơi ấy - chỉ đơn thuần là một mảnh đất bình thường. Và vào thời gian đấy, bạn luôn mỉm cười vì mình đã hoàn thành những mong muốn cuối cùng của mình, bạn cảm thấy happy!

Mọi thứ đến với chúng ta bằng thời gian đều có thể rời xa chúng ta theo cách tương tự. Vậy nên một cuộc đời với những lí tưởng “timeless” chắc chắn sẽ luôn là một cuộc đời đáng sống.

Chắc hẳn khi đọc đến đây, có vài bạn thắc mắc tại sao tôi lại suy nghĩ xa đến vậy (ở thời điểm viết bài này tôi mới 19 nồi bánh chưng). Tôi đã từng suy nghĩ về những vấn đề không tốt (nhiều lần) và nghĩ rằng mình thật may mắn khi mình được như hiện tại lúc đó. Tuy nhiên tôi luôn phải đón nhận những đau khổ đấy một thời gian sau đó, từ những ám ảnh về tinh thần đến các vấn đề về gia đình. Chính vì thế, tôi quyết định luôn chuẩn bị kỹ càng cho những mục tiêu lâu dài, có thể là 10, 15 năm tiếp theo và thậm chí là cả cuộc đời. Dù có hơi khác biệt so với phần đông, nhưng tôi vẫn tin vào bản thân mình.

Món Cơm Sườn và Cách Phục Vụ

Minh-Duc Bui — Thu, 25 Aug 2022 00:00:00 GMT

“Cô ơi cho con 1 đĩa cơm sườn full topping!” là lời suy nghĩ trong lòng của tôi, nhưng ai lại làm thế!

“Cô ơi cho con 1 đĩa cơm chỉ sườn thôi ạ!”

“Như cũ phải không con?”, cô nói. (như cũ là tôi không dùng đồ chua, rau, dưa, cà,…)

“Dạ vâng ạ!”, tôi đáp.

Tôi ngồi vào chiếc bàn mà tôi vẫn luôn ngồi trước kia, setup mọi thứ thật hoàn hảo để thưởng thức. Trong lúc chuẩn bị tôi vô tình nghe được giọng từ cô:

“Lấy nước mắm với canh ra trước rồi mới đem cơm ra con kia!”.

Nếu nghe lần đầu chắc ai cũng suy nghĩ được phần nào tính cách của cô, nhưng đây chỉ là lời nói vui vẻ cô nói với người em gái mình. Bầu không khí vẫn vui vẻ. Tôi lấy làm lạ về câu nói lúc nãy. Nhưng thôi, tôi hì hục ăn đĩa cơm trước đã, bản thân là trên hết.

Ăn xong cũng đúng lúc quán bớt người. Tôi đi đến chỗ cô, tính tiền và không quên hỏi cô:

“Cô ơi sao phải đem nước mắm với canh ra trước, sau đó mới mang cơm ra vậy cô?”.

“Mình phải chuẩn bị dụng cụ cho ta đầy đủ hết rồi mới mang món ra con! Chứ không thì khi mình mang ra rồi nhưng vẫn chưa có các vật kèm theo thì với người khó tính người ta dễ cáu lắm con! Hoặc là người ta đang đói, thấy đồ ăn trước mắt nhưng vẫn chưa ăn được thì phần lớn sẽ rất giận cho xem con! Làm gì mình cũng phải đặt cái tâm lên trước rồi mới đến các vấn đề khác!”, cô vui vẻ trả lời.

“Dạ vâng ạ, con cảm ơn cô nhiều ạ! Con chào cô ạ!”, tôi trả lời cô.

Sau khi về nhà tôi tìm hiểu thêm thì mới để ý rằng, đây là những quy tắc phục vụ cơ bản nhất của những người nhân viên trong nhà hàng. Đây là lần đầu tôi thấy nó ở một quán cơm bình dân. Những điều này tuy vẫn khá nhỏ nhặt trong cuộc đời tuy nhiên chỉ cần tích góp hằng ngày thì cuộc sống sẽ ngày càng ý nghĩa hơn. Sau khi ra xe về, tôi chỉ muốn thốt lên rằng:

“MỘT CUỘC ĐỜI THẬT ĐÁNG SỐNG!”

![Bức ảnh tôi chụp khi lần đầu tiên ăn ở quán.](../../assets/blog/mon-com-suon-va-cach-phuc-vu/img-1.png)

Chủ Nghĩa Tối Giản

Minh-Duc Bui — Fri, 19 Aug 2022 00:00:00 GMT

## I. Mở đầu

## II. Sơ lược

Chủ nghĩa tối giản hay minimalism là một mindset dần trở nên phổ biến trong những năm gần đây. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người hiểu chưa đúng về lối sống này.

Theo tôi, chủ nghĩa tối giản là: "Giảm bớt những vật chất, những suy nghĩ không cần thiết để chú tâm vào những điều quan trọng, làm ta hạnh phúc hơn".

Chủ nghĩa tối giản chỉ là phương tiện giúp phát triển bản thân trong tương lai, không phải là chân lý, lí tưởng.

## III. Các phạm trù

### 2.1. Vật chất

Đây có lẽ là điều mà mọi người điều nghĩ đến khi lần đầu nghe thấy chủ nghĩa tối giản, kể cả tôi. Giảm bớt vật chất ở đây có nghĩa là cắt bỏ những thứ không quan trọng trong cuộc sống, không phải giảm đến tối thiểu đồ dùng. Vậy đâu là những đồ vật không quan trọng, tôi liệt kê 1 vài yếu tố sau:

- Chúng ít khi được dùng đến, luôn nằm ở những góc chết
- Chúng dùng để thể hiện giá trị bản thân
- Chúng có nhiều hơn số lượng cần thiết
- Chúng làm bạn phân vân trong lựa chọn
- Chúng là chủ nhân của bạn
- …

Vẫn còn rất nhiều các yếu tố khác, bạn có thể tham khảo thêm trong quyển sách “Lối sống tối giản của người Nhật” - Sasaki Fumio. Đây có thể nói là quyển sách vỡ lòng về lối sống tối giản.

### 2.2 Tinh thần

Nếu vật chất là thứ được phần lớn mọi người nghĩ về nhất thì tinh thần là thứ ngược lại. Suy cho cùng thì tinh thần mới là thứ quan trọng nhất, hơn cả vật chất.

Những vấn đề về tinh thần tốt nhất cần được loại bỏ:

- Hôm nay mặc gì?
- Người khác sẽ thấy mình ra sao?
- Mình có được chú ý?
- Mình thích món đó, liệu mình có nên chi tiền?
- …

Những thành quả mà bạn sẽ đạt được trong và sau khi hoàn thành quá trình giảm bớt vật chất, tinh thần:

- Dọn dẹp nhanh chóng
- Suy nghĩ đơn giản
- Quyết định nhanh chóng
- Có cảm hứng
- Có nhiều thời gian
- Trở nên hạnh phúc
- …

## IV. Tổng kết

Tóm tắt lại những điều mà tôi cho là quan trọng nhất của chủ nghĩa tối giản:

1. Chủ nghĩa tối giản là giảm bớt những thứ không quan trọng để tập trung vào những điều quan trọng làm ta hạnh phúc trong cuộc sống.
2. Tối giản không chỉ về đồ đạc mà còn cả tinh thần.
3. Hạnh phúc đến cả trong và sau khi quá trình tối giản.
4. Chủ nghĩa tối giản là phương tiện giúp di chuyển nhanh hơn trong tương lai.

Bình Yên giữa Thiên Nhiên

Minh-Duc Bui — Thu, 18 Aug 2022 00:00:00 GMT

Hôm nay là ngày đầu tiên trong kỳ nghỉ của tôi. Tôi có dịp về một nơi cách xa thành phố. Từ đây tôi bắt đầu có lại những cảm giác từ quá khứ và bắt đầu quý trọng những giây phút yên bình này.

Tôi đi dạo trên 1 con đường với nhiều bóng râm xung quanh. Bạn có thể hình dung ra chứ, vâng oxygen đang dồi dào trong không khí cùng với lượng nước của trình thoát hơi từ lá cây, tất cả chúng tạo nên 1 cảm giác thật sảng khoái. Dừng chân tại 1 chiếc ghế đá, tôi chậm rãi ngồi xuống và tận hưởng. Humm… không một âm thanh từ chốn xô bồ, không một tiếng còi xe, thay vào đó chỉ có tiếng xào xạc của lá cây cùng với những chú chim hót. Lần đầu tiên sau 1 khoảng thời gian dài làm việc, học tập vất vả, tôi lại nhớ về những mảng ký ức ngày xưa - thời còn nhỏ (dù tôi chẳng muốn nhớ về nó tý nào). Đó là khoảng thời gian tôi được sống đúng với “tự do” của một đứa trẻ. Tôi được làm, được học bất kì thứ gì tôi muốn miễn nó làm tôi hạnh phúc và không hại đến ai. “Trước giông bão thường là sự yên bình”, sau những tháng ngày đó tôi phải quay lại với việc học, những thứ làm tôi thấy chán nản.

Trong khoảng thời gian phát triển bản thân, tôi luôn tìm kiếm những cảm giác khiến mình trở nên hạnh phúc mỗi khi gặp phải áp lực (gần đây tôi biết nó được gọi là healing - chữa lành). Đó chắc chắn không phải cảm giác từ sự tự do vì tôi chưa có được nó, còn khá xa. Tôi đã từng nghĩ rằng mình không thích thiên nhiên (khoảng thời gian khi còn là một Hikikomori). Tuy nhiên lần này tôi đã vấp phải sai lầm (tôi thiếu mindset Double-Check). Tôi đã quên đi cảm giác đặc biệt mà chỉ thiên nhiên mang tới, một liều thuốc chữa lành tôi. Đây chính là những hạnh phúc mà tôi đã tìm kiếm bất lâu nay. Chỉ cần ngồi đấy và nhìn vào hư vô, với tôi đã quá hạnh phúc rồi!

![Một bức ảnh vội chụp trên "con đường hạnh phúc".](../../assets/blog/binh-yen-giua-thien-nhien/img-1.png)

Suy Nghĩ và Nhận Thức

Minh-Duc Bui — Tue, 16 Aug 2022 00:00:00 GMT

Đây là những kiến thức mà tôi học được và áp dụng vào cuộc sống, không phải lời khuyên. Thoải mái khi tiếp nhận nó nếu bạn muốn.

Chắc hẳn các bạn đã từng nghe qua 2 cụm từ này - chúng xuất hiện thường xuyên trong cuộc sống hằng ngày. Tuy nhiên, ít có ai suy nghĩ về chúng một cách sâu sắc. Theo tôi thì ý nghĩa cá cụm từ này là:

- Suy nghĩ - hồi tưởng về một tri thức nào đó mà bạn đã từng tiếp xúc trong quá khứ.
- Nhận thức - đối mặt với thực tại để tiếp thu 1 tri thức mới.

Nếu suy nghĩ một chút, chắc hẳn bạn sẽ nhận ra rằng tại một thời điểm chúng ta chỉ có thể làm 1 trong 2 chúng. Ví dụ: Bạn ôn tập rất kỹ càng cho kỳ thi. Đến ngày thi, khi gặp các câu hỏi trong bài thi, bạn sẽ cố gắng nhớ lại chúng thuộc nội dung nào và cách giải quyết ra sao. Lúc này bạn đang suy nghĩ. Tuy nhiên, khi gặp 1 câu hỏi mà bạn chưa từng học trước đó, dù có cố gắng nhớ đến mấy thì cũng không có câu trả lời. Và khi nhận ra nó, bạn dừng suy nghĩ và đối mặt với thực tại - nhận thức.

Suy nghĩ không dẫn ta đến tri thức mới, chỉ có nhận thức làm được điều đó. Khi đối mặt với vấn đề mới, thay vì dạo chơi trong quá khứ với hi vọng tìm được thứ gì đó thì hãy loại bỏ nó và đối mặt với hiện tại. Việc này giảm một lượng lớn thời gian bạn lan man về quá khứ, từ đó giúp việc tiếp thu tri thức mới một cách nhanh chóng, hiệu quả.